FinCEN Departamentu Skarbu przekazał organom ścigania podejrzane transakcje finansowe o wartości 270 milionów dolarów mogące mieć związek z oszustwami dotyczącymi federalnej pomocy studenckiej

WASZYNGTON

Biuro ds. Zwalczania Przestępstw Finansowych (FinCEN) Departamentu Skarbu USA zidentyfikowało podejrzaną aktywność finansową o wartości około 270 milionów dolarów, potencjalnie powiązaną z oszustwami wymierzonymi w federalne programy pomocy dla studentów, i przekazało te ustalenia federalnym śledczym. Departament Skarbu poinformował o tym w komunikacie prasowym z 19 października. Departament Skarbu określił tę kwotę jako „podejrzaną aktywność finansową”, która może mieć związek z oszustwami, i nie uznał jej za potwierdzone straty z tytułu oszustw ani sprzeniewierzone środki.

FinCEN wyodrębnił ponad 20 000 podejrzanych transakcji w około 100 raportach o podejrzanej aktywności (SAR)

Według Departamentu Skarbu instytucje finansowe złożyły niemal 100 raportów o podejrzanej aktywności (SAR) po opublikowaniu przez FinCEN ostrzeżenia w lipcu. FinCEN przeanalizował te raporty i zidentyfikował ponad 20 000 potencjalnie podejrzanych transakcji od lutego 2026 roku. Departament Skarbu zaznaczył, że liczba ta odzwierciedla jedynie podejrzaną aktywność zidentyfikowaną i zgłoszoną przez instytucje finansowe, w związku z czym nie należy jej traktować jako pełnej skali jakiegokolwiek konkretnego typu podejrzanej działalności.

FinCEN przekazał te dane organom ścigania jako wskazówki operacyjne (ang. „tip-and-lead”) w celu dalszego dochodzenia. Sekretarz skarbu Scott Bessent oświadczył: „Federalna pomoc dla studentów ma poszerzać możliwości edukacyjne, a nie napełniać kieszenie oszustów okradających studentów i ciężko pracujących podatników”. Bessent dodał: „Administracja Trumpa nie będzie tolerować przestępców wykorzystujących programy rządowe dla osobistych korzyści”, zapewniając, że Departament Skarbu we współpracy z instytucjami finansowymi i organami ścigania zidentyfikuje metody oszustw i odzyska skradzione środki.

Sekretarz edukacji Linda McMahon stwierdziła w tym samym komunikacie prasowym, że na początku tego roku wdrożono nowe narzędzie do wykrywania oszustw we wnioskach o bezpłatną federalną pomoc dla studentów (FAFSA). McMahon powiedziała, że narzędzie to zapobiega oszustwom już na samym początku procesu przyznawania federalnej pomocy studenckiej. McMahon zaznaczyła, że Departament Edukacji współpracuje z grupą zadaniową Białego Domu w celu zwalczania oszustw, marnotrawstwa i nadużyć w tych programach, a działania te „w mniej niż dwa lata przyniosły amerykańskim podatnikom już ponad 2 miliardy dolarów oszczędności”. Departament Skarbu sprecyzował, że organem tym jest Grupa Zadaniowa Białego Domu ds. Walki z Oszustwami (White House Task Force to End Fraud), na której czele stoi wiceprezydent JD Vance.

FinCEN wskazał w ostrzeżeniu z 24 lipca na procedery „studentów-widm” i „podstawionych studentów”

FinCEN poinformował w ostrzeżeniu z 24 lipca (FIN-2026-Alert004), że działał w porozumieniu z Biurem Inspektora Generalnego Departamentu Edukacji (ED-OIG) oraz Federalnym Biurem Śledczym (FBI). FinCEN ujawnił, że zorganizowane grupy przestępcze wykorzystują skradzione oraz spreparowane tożsamości do rejestrowania się w placówkach edukacyjnych i bezprawnego przejmowania federalnej pomocy dla studentów. FinCEN zaznaczył, że oszustwa te nie tylko przynoszą straty programom pomocy finansowej, lecz także fałszywi uczestnicy zajmują miejsca na zajęciach, uniemożliwiając rzeczywistym studentom zapisanie się na kursy.

„Studenci-widma” (ghost students) to fikcyjni studenci rejestrowani przy użyciu skradzionych danych osobowych, udający prawdziwe osoby. FinCEN wskazał, że oszuści korzystają ze sztucznej inteligencji (AI) i innych narzędzi do tworzenia dokumentów łączących skradzione dane z wymyślonymi informacjami, by przejść procedurę weryfikacji tożsamości. Ponieważ pełna wypłata zwrotu wymaga utrzymania statusu studenta przez 60% czasu trwania okresu nauki, oszuści zlecają wykonywanie zadań studentów-widm nawet chatbotom AI. FinCEN ujawnił, że FBI zidentyfikowało również siatki płacące ludziom za zaliczanie zajęć. Departament Skarbu poinformował, że wśród ofiar są także osoby niepełnoletnie, które często nie zdają sobie sprawy z faktu wypłacania pomocy finansowej na ich nazwisko. FinCEN podkreślił, że ofiary te mogą zostać pozbawione należnej im pomocy federalnej lub obarczone długiem z tytułu kredytów studenckich zaciągniętych na ich dane.

„Podstawieni studenci” (straw students) to osoby, które przekazują swoje dane osobowe oszustom w zamian za wynagrodzenie, po czym przestępcy zapisują je do placówek edukacyjnych. Oszuści przejmują wówczas zwroty pomocy studenckiej wypłacane na ich nazwiska. FinCEN podał, że skorumpowani pracownicy uczelni niekiedy pomagają w tym procederze, rekrutując podstawionych studentów i fałszując dokumentację akademicką. Tacy pracownicy przywłaszczają całość zwrotu lub żądają od studenta części środków. FinCEN ujawnił, że oszuści często odbierają zwroty na konta niemające żadnego związku z samym studentem.

FinCEN wskazał muły finansowe, firmy-krzaki i fałszywe konta jako kanały prania zwrotów

Według ostrzeżenia FinCEN Biuro Federalnej Pomocy Studenckiej (FSA) przy Departamencie Edukacji wypłaca rocznie ponad 120 miliardów dolarów w formie grantów, funduszy w ramach programów pracy studenckiej i niskooprocentowanych pożyczek dla około 13 milionów beneficjentów. Środki pomocowe trafiają najpierw do szkół, a pozostała kwota po potrąceniu czesnego jest zwracana studentowi.

FinCEN poinformował, że zwroty trafiają za pośrednictwem bezpośrednich przelewów Automated Clearing House (ACH) z uczelni lub od operatorów płatności współpracujących ze szkołami, a w tytule transakcji często pojawia się słowo „zwrot” („refund”) oraz nazwa lub skrót nazwy szkoły. Departament Skarbu wskazał, że stanowi to wskazówkę dla instytucji finansowych przy wyodrębnianiu podejrzanych transakcji. FinCEN stwierdził, że oszuści ukrywają źródło środków, przekazując zwroty przez muły finansowe (money mules), firmy-krzaki oraz fałszywe rachunki.

FinCEN podał, że muły finansowe przyjmują na rachunki niepowiązane ze studentami wiele wpłat z tytułu zwrotów, a następnie przelewają pieniądze na inne konta lub kupują aktywa wirtualne i przesyłają je do portfeli kontrolowanych przez oszustów. W niektórych przypadkach środki są wysyłane za granicę za pośrednictwem krajowych operatorów przekazów pieniężnych. Z kolei zagraniczni przestępcy tworzą w Stanach Zjednoczonych spółki fasadowe, by odbierać wypłaty zwrotów i transferować je za granicę, dokonując dalszego prania środków m.in. poprzez inwestycje na rynku nieruchomości.

W miarę jak grupy przestępcze stają się coraz bardziej wyrafinowane, stosują one również model „jeden do jednego”, otwierając w sieci liczne rachunki za pośrednictwem przestępczych pośredników i przypisując jedno konto do każdego zwrotu – zaznaczył FinCEN. Opierając się na danych organów ścigania, FinCEN podał, że tacy pośrednicy oferują usługi zakładania kont w darknecie lub za pośrednictwem szyfrowanych komunikatorów, pobierając prowizję od kwoty zwrotów.

Sądy skazały oszustów wykorzystujących podstawionych studentów na kary od 4 do 5 lat pozbawienia wolności

Jednym z przypadków przytoczonych przez FinCEN w ostrzeżeniu była sprawa kobiety z Fayetteville w Karolinie Północnej, która w latach 2016–2023 spiskowała z około 80 podstawionymi studentami, aby wyłudzić federalną pomoc studencką w kilku community colleges w całym stanie. Sędzia federalny skazał kobietę na pięć lat pozbawienia wolności i nakazał jej zapłatę 3 641 473 dolarów tytułem naprawienia szkody na rzecz Departamentu Edukacji. FinCEN podał, że według szacunków Biura Inspektora Generalnego Departamentu Edukacji oszustwo to skutkowało przyznaniem ponad 5 milionów dolarów pomocy, z czego faktycznie wypłacono ponad 3,5 miliona dolarów. Kobieta składała wnioski FAFSA przy użyciu danych osobowych podstawionych studentów, ukrywając fakt sporządzenia dokumentów, a także pozorowała obecność na zajęciach i odrabianie lekcji, podając się za studentów.

W innej sprawie doradca ds. pomocy finansowej na uczelni w latach 2006–2021 wraz ze współsprawcami zapisał ponad 60 podstawionych studentów na studia podyplomowe w ponad ośmiu placówkach edukacyjnych, w tym na jednym uniwersytecie. Pracownik ten pobierał opłaty za obietnicę zaliczania zajęć za podstawionych studentów, nakłaniał ich do wnioskowania o kredyty studenckie i zatrzymywał część zwrotów. Został on skazany na cztery lata więzienia za zmowę w celu popełnienia oszustwa telekomunikacyjnego, a sąd nakazał naprawienie szkody w pełnej wysokości strat ofiar, wynoszącej co najmniej 5 648 238 dolarów.

FinCEN przypomniał w ostrzeżeniu, że podpisane przez prezydenta Donalda Trumpa 25 marca 2025 roku rozporządzenie wykonawcze nr 14249 „Ochrona rachunków bankowych Ameryki przed oszustwami, marnotrawstwem i nadużyciami” uznało zapobieganie oszustwom finansowym i nienależnym wypłatom za oficjalną politykę Stanów Zjednoczonych. FinCEN zaznaczył, że Krajowa ocena ryzyka prania pieniędzy z 2026 roku wskazała oszustwa, w tym oszustwa dotyczące świadczeń państwowych, jako jedno z największych źródeł nielegalnych dochodów w USA. FinCEN dodał, że Departament Edukacji ogłosił pod koniec 2025 roku, iż w ciągu całego 2025 roku zdołał zapobiec oszustwom w programach federalnej pomocy studenckiej na kwotę 1 miliarda dolarów.

Instytucje finansowe muszą zamieszczać w raportach SAR adnotację „FIN-2026-FSAFRAUD”

FinCEN zwrócił się do instytucji finansowych o wpisywanie słowa kluczowego „FIN-2026-FSAFRAUD” w polu nr 2 oraz w części opisowej raportu SAR, a także o zaznaczenie pola 34(z) (Inne oszustwa) ze sprecyzowaniem „Federal Student Aid Fraud”. FinCEN poinstruował instytucje finansowe, by weryfikowały, czy klienci otrzymujący zwroty nie figurują w rejestrach placówek edukacyjnych, czy na jeden rachunek wpływają zwroty przeznaczone dla wielu studentów oraz czy nowo otwarte konta są zasilane wyłącznie środkami ze zwrotów. FinCEN wskazał również jako sygnały ostrzegawcze sytuacje, w których do wielu kont odbierających zwroty uzyskiwany jest dostęp z tego samego odległego bądź zagranicznego adresu IP lub z tego samego urządzenia.

Departament Skarbu oświadczył, że raportowanie przez instytucje finansowe na podstawie ustawy o tajemnicy bankowej (BSA) oraz zgłoszenia od sygnalistów pomagają w demaskowaniu organizacji przestępczych i odzyskiwaniu pieniędzy podatników. FinCEN poinformował, że osoby zgłaszające naruszenia BSA oraz ustaw z zakresu bezpieczeństwa narodowego, takich jak ustawa o międzynarodowych nadzwyczajnych uprawnieniach gospodarczych (IEEPA), mogą kwalifikować się do nagrody finansowej, jeśli zgłoszenie doprowadzi do skutecznych działań egzekucyjnych skutkujących karami pieniężnymi przekraczającymi 1 milion dolarów. W programie mogą uczestniczyć sygnaliści krajowi i zagraniczni, a zgłoszeń można dokonywać anonimowo. Osoby podejrzewające kradzież tożsamości powinny powiadomić Biuro Federalnej Pomocy Studenckiej oraz instytucję obsługującą kredyt, a także zawnioskować do biur informacji kredytowej o zastrzeżenie kredytowe – poinstruował FinCEN. Z kolei osoby, które otrzymały wiadomości e-mail, SMS lub telefony mogące mieć związek z oszustwami wokół pomocy studenckiej, powinny zgłosić ten fakt na infolinię Biura Inspektora Generalnego Departamentu Edukacji.

Źródła (KST)

• Komunikat prasowy Departamentu Skarbu USA, „U.S. Treasury Identifies $270 Million in Suspicious Activity Linked to Federal Student Aid Fraud” (19 października 2026): https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0663
• Komunikat prasowy Departamentu Skarbu USA, „FinCEN Issues Alert on Fraud Schemes Targeting Federal Student Aid” (24 lipca 2026): https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0575
• Biuro ds. Zwalczania Przestępstw Finansowych (FinCEN) Departamentu Skarbu USA, „FinCEN Alert on Fraud Schemes Targeting Federal Student Aid” (FIN-2026-Alert004, 24 lipca 2026): https://www.fincen.gov/system/files/2026-07/FinCEN-Alert-Fraud-Schemes-Targeting-Federal-Student-Aid.pdf