Białorusinka skazana w sądzie federalnym w Waszyngtonie na 1 rok i 1 dzień więzienia za przemyt amerykańskich części lotniczych do Rosji przez Armenię po inwazji na Ukrainę

Waszyngton, Stany Zjednoczone

Obywatelka Białorusi została skazana na karę pozbawienia wolności przez amerykański sąd federalny 28 października (czasu lokalnego) pod zarzutem nielegalnego eksportu amerykańskiej awioniki i części lotniczych do Rosji przez Armenię po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Biuro Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii ogłosiło, że 34-letnia obywatelka Białorusi Yana Leonova, która ostatnio mieszkała w Rosji, została skazana przez Federalny Sąd Okręgowy na 12 miesięcy i jeden dzień więzienia federalnego w związku z bezprawnym wywozem licznych urządzeń awionicznych i innego sprzętu lotniczego ze Stanów Zjednoczonych do Rosji. Biuro Prokuratora Federalnego dla Dystryktu Kolumbii opublikowało 29 października na swoim oficjalnym koncie w serwisie X informację, że Leonova usłyszała wyrok „wczoraj”.

Leonova, znana również jako „Yana Liavonava”, przyznała się 20 maja przed sędzią Loren L. AliKhan do naruszenia ustawy o reformie kontroli eksportu (Export Control Reform Act). Sędzia AliKhan, poza karą pozbawienia wolności, nakazała deportację Leonovej na Białoruś po odbyciu przez nią kary więzienia.

Prokurator Pirro: „Dopadniemy was ponad granicami i pociągniemy do odpowiedzialności”

„Podczas gdy Rosja toczyła wojnę przeciwko Ukrainie, Yana Leonova przemycała komponenty lotnicze pochodzenia amerykańskiego do firmy ostatecznie wpisanej na czarną listę rządu USA” — oświadczyła Jeanine Ferris Pirro, prokurator federalna USA dla Dystryktu Kolumbii. „Używała firm-krzaków, fałszywej dokumentacji, zagranicznych pośredników i zagranicznych rachunków bankowych, aby ukryć nielegalny eksport i ominąć amerykańskie sankcje” — powiedziała Pirro, dodając: „Jednak bez względu na to, jak skomplikowany był ten proceder i ile jurysdykcji przekroczył, śledczy podążali za dowodami, by doprowadzić ją przed oblicze sprawiedliwości”.

„Każdy, kto usiłuje wykorzystać amerykańskie łańcuchy dostaw, aby wspierać wrogie reżimy i podważać nasze bezpieczeństwo narodowe, powinien mieć się na baczności” — stwierdziła. „Odnajdziemy was, będziemy was ścigać ponad granicami i pociągniemy was do odpowiedzialności”. Prokurator Pirro opublikowała te same uwagi na swoim oficjalnym koncie w serwisie X.

„Ci, którzy sądzą, że mogą ukrywać się za firmami-krzakami, sfałszowanymi dokumentami lub jakąkolwiek inną formą mataczenia, aby przekazywać kontrolowane towary i technologie USA naszym adwersarzom, powinni wiedzieć, że ich czyny wyjdą na jaw” — powiedział Chris Ormerod, agent specjalny kierujący biurem terenowym FBI w Kansas City. „Sprawa ta pokazuje rzetelne wysiłki naszych agentów i instytucji partnerskich na rzecz identyfikowania, powstrzymywania i pociągania do odpowiedzialności każdego, kto próbuje godzić w bezpieczeństwo naszego kraju” — dodał.

Biuro terenowe FBI w Kansas City również opublikowało na swoim oficjalnym koncie w serwisie X informację, że Leonova została skazana na 12 miesięcy i jeden dzień więzienia federalnego w związku z nielegalnym wywozem licznych urządzeń awionicznych i innego sprzętu lotniczego ze Stanów Zjednoczonych do Rosji.

Okrężna trasa eksportowa przez ormiańskie firmy… Dziesiątki części trafiły do Rosji

Z akt sądowych oraz oświadczeń Leonovej złożonych podczas posiedzenia, na którym przyznała się do winy, wynika, że po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Leonova wraz ze współspiskowcami w Stanach Zjednoczonych i Armenii kupowała części lotnicze od amerykańskich dystrybutorów i nielegalnie wywoziła je z USA do Rosji przez Armenię. W rezultacie do Rosji trafiły dziesiątki komponentów lotniczych, za które zapłacono miliony dolarów.

Według prokuratury Leonova i jej wspólnicy opracowali trasę przeładunkową, aby ukryć fakt, że części amerykańskiego pochodzenia trafiają do Rosji, oraz by ominąć amerykańskie kontrole eksportowe. Wykorzystywali oni przedsiębiorstwa w Armenii do reeksportu części do Rosji bez wymaganych zezwoleń Departamentu Handlu USA.

Wywożone przedmioty były przeznaczone do prywatnych odrzutowców i innych samolotów obsługiwanych lub serwisowanych przez byłego pracodawcę Leonovej. Przedsiębiorstwo to znajduje się na liście podmiotów objętych restrykcjami handlowymi (Entity List) Departamentu Handlu USA z powodu angażowania się w działalność sprzeczną z interesami bezpieczeństwa narodowego i polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych lub umożliwiania takiej działalności.

Akt oskarżenia: „Okna do Airbusa, radar meteorologiczny i łopatki wentylatora do Rosji”

Zgodnie z aktem oskarżenia wniesionym we wrześniu 2024 r. przez federalną wielką ławę przysięgłych w Waszyngtonie Leonova pracowała jako menedżer ds. logistyki dla „Russian Company-1”, prywatnego operatora czarterowych samolotów i śmigłowców z siedzibą w Moskwie i oddziałem w Petersburgu, i była głównie odpowiedzialna za pozyskiwanie sprzętu lotniczego w jego imieniu. Według aktu oskarżenia „Russian Company-1” została wpisana na Entity List Departamentu Handlu USA w grudniu 2023 r.

Według aktu oskarżenia Leonova spiskowała ze znaturalizowanym obywatelem USA będącym właścicielem dostawcy części lotniczych zarejestrowanego w Teterboro w stanie New Jersey, a także z podmiotem z siedzibą w Erywaniu w Armenii oraz osobą nim zarządzającą. Ormiańska firma, jej zarządca oraz założyciel również zostali umieszczeni na Entity List w grudniu 2023 r.

W akcie oskarżenia wskazano, że wysłane przez nich do Rosji towary obejmowały po dwa lewe i dwa prawe okna kokpitu do samolotów Airbus, jeden radar meteorologiczny z funkcją wielokrotnego skanowania oraz dwie pary łopatek wentylatora. Według aktu oskarżenia wszystkie te pozycje stanowiły towary objęte kontrolą antyterrorystyczną na Liście Kontrolnej Handlu (CCL), w odniesieniu do których od 24 lutego 2022 r. wymagana była licencja eksportowa Departamentu Handlu na wywóz lub reeksport do Rosji.

Według aktu oskarżenia 31 maja 2022 r. Leonova przesłała pocztą elektroniczną ormiańskiemu współspiskowcowi prośbę o treści: „proszę przyjąć to nowe zamówienie od linii lotniczej i przesłać fakturę do zapłaty”. Dołączone zamówienie zakupu wystawione na „Russian Company-1” wskazywało, że dotyczy ono samolotu Airbus A321 wchodzącego w skład floty tej firmy. Zamówienie na radar pogodowy zawierało numer odpowiadający numerowi rejestracyjnemu samolotu Bombardier Global 6000 należącego do „Russian Company-1”.

Z aktu oskarżenia wynika, że płatności były przelewane z rosyjskiego konta bankowego „Russian Company-1” na rachunek ormiańskiej firmy, a Leonova przesyłała potwierdzenie przelewu ormiańskiemu wspólnikowi drogą mailową. Następnie ormiańskie przedsiębiorstwo przekazywało środki na rachunek bankowy amerykańskiej firmy w Nowym Jorku. Wysyłając towary do Armenii, amerykańska firma pominęła „Russian Company-1” w danych przekazanych spedytorowi i doprowadziła do złożenia dla części przesyłek elektronicznych informacji eksportowych (EEI), w których fałszywie wskazano ormiańską firmę jako ostatecznego odbiorcę. Zgodnie z aktem oskarżenia spedytor zawiesił już wcześniej usługi transportowe do Rosji, a towary zostały powtórnie wywiezione z Armenii do Rosji.

Zgodnie z aktem oskarżenia kwota na fakturze wystawionej przez amerykańską firmę za zamówienie okien do Airbusa wynosiła 58 500 USD, a ormiańska firma przelała 8 czerwca 2022 r. kwotę 82 655 USD na rachunek amerykańskiej firmy w Nowym Jorku w ramach tego zamówienia. W związku z zamówieniem na radar pogodowy ormiańska firma przelała 4 lipca 2022 r. 297 000 USD na konto amerykańskiej firmy, a amerykański współspiskowiec przelał 5 lipca 235 000 USD dostawcy w stanie Waszyngton. Według aktu oskarżenia amerykański wspólnik, występując do dostawcy o wycenę, zapytał: „Proszę o informację, czy to urządzenie ma jakiekolwiek zastosowanie podwójnego przeznaczenia lub militarne”. Zgodnie z aktem oskarżenia w odniesieniu do zamówienia na łopatki wentylatora ormiańska firma przelała 12 lipca 2022 r. 100 000 USD, 14 lipca 100 500 USD oraz 19 lipca 100 000 USD na nowojorskie konto amerykańskiej firmy, przy czym opisy przelewów zawierały odpowiedni numer zamówienia. Jak wynika z aktu oskarżenia, jedna z par łopatek wentylatora została wywieziona ze Stanów Zjednoczonych do Armenii 2 sierpnia 2022 r., a następnie powtórnie wywieziona do Rosji 31 sierpnia tego samego roku.

Obowiązek uzyskania licencji eksportowej na wszystkie towary kontrolowane po inwazji Rosji

Według aktu oskarżenia ustawa o reformie kontroli eksportu (Export Control Reform Act) została włączona do ustawy o autoryzacji obrony narodowej (National Defense Authorization Act) na rok budżetowy 2019, podpisanej przez prezydenta 13 sierpnia 2018 r., zapewniając stałą podstawę ustawową dla przepisów o administracji eksportem (EAR). Na mocy tych przepisów Biuro Przemysłu i Bezpieczeństwa (BIS) Departamentu Handlu ogranicza eksport i reeksport towarów uznanych za wnoszące znaczący wkład w potencjał wojskowy lub proliferację jądrową innych państw bądź mogących zaszkodzić polityce zagranicznej lub bezpieczeństwu narodowemu Stanów Zjednoczonych.

Zgodnie z aktem oskarżenia podmioty umieszczone na Entity List podlegają indywidualnym wymogom licencyjnym w oparciu o ustalenia, że angażowały się w działania sprzeczne z interesami bezpieczeństwa narodowego lub polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. Po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 r. BIS wdrożyło szereg rygorystycznych kontroli eksportowych, aby pozbawić Rosję technologii i towarów niezbędnych do kontynuowania agresji przeciwko Ukrainie. Od 8 kwietnia 2022 r. wymóg uzyskania licencji objął wszystkie pozycje z Listy Kontrolnej Handlu w przypadku eksportu, reeksportu lub transferu do Rosji.

Ekstradycja z Francji w listopadzie 2025 r.

W związku z tą sprawą Leonova została poddana ekstradycji z Francji do Stanów Zjednoczonych w listopadzie 2025 r. Biuro Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii ogłosiło 4 listopada 2025 r., że Leonova została wydana z Francji „wczoraj” na podstawie aktu oskarżenia zarzucającego jej spisek w celu naruszenia ustawy o reformie kontroli eksportu, spisek w celu przemytu towarów, spisek w celu prania pieniędzy oraz spisek w celu oszukania rządu Stanów Zjednoczonych, i tego samego dnia po raz pierwszy stanęła przed Federalnym Sądem Okręgowym dla Dystryktu Kolumbii.

Prokurator Pirro oświadczyła wówczas: „Oskarżona usiłowała się wzbogacić, omijając amerykańskie prawo w celu pozyskania i nielegalnego wywozu awioniki oraz innego zakazanego sprzętu ze Stanów Zjednoczonych do Rosji. Wykorzystywała kraje pośredniczące, aby ukryć tożsamość rosyjskich odbiorców końcowych, wymagających zezwoleń Departamentu Handlu USA”.

Roman Rozhavsky, zastępca dyrektora (Assistant Director) Wydziału Kontrwywiadu FBI, stwierdził wówczas: „Niedopuszczenie do tego, aby amerykańska technologia trafiła w ręce wrogów, jest dla FBI priorytetem. Każdy, kto próbuje pomóc wrogiemu państwu w zdobyciu technologii objętej kontrolą eksportową, powinien potraktować dzisiejszy akt oskarżenia jako ostrzeżenie: FBI i nasi partnerzy odnajdą was i postawią przed wymiarem sprawiedliwości, bez względu na to, gdzie się znajdujecie”. Zaapelował również do partnerów z sektora prywatnego o odegranie kluczowej roli w ochronie bezpieczeństwa narodowego poprzez zgłaszanie naruszeń.

Jonathan Carson, agent specjalny kierujący Biurem ds. Egzekwowania Przepisów Eksportowych w Biurze Przemysłu i Bezpieczeństwa Departamentu Handlu USA (BIS/OEE), powiedział wówczas: „Biuro ds. Egzekwowania Przepisów Eksportowych BIS niezmiennie angażuje się w ochronę bezpieczeństwa narodowego USA i zapewnienie integralności naszego systemu kontroli eksportu. Ściśle współpracując z organami ścigania i partnerami międzynarodowymi, będziemy nadal wykrywać i rozbijać nielegalne sieci zaopatrzeniowe, gdziekolwiek by one nie działały”.

Współpraca FBI i Departamentu Handlu… Władze francuskie wsparły ekstradycję

Śledztwo w tej sprawie prowadziło biuro terenowe FBI w Kansas City oraz biura terenowe w Atlancie i Nowym Jorku Biura ds. Egzekwowania Przepisów Eksportowych w Biurze Przemysłu i Bezpieczeństwa Departamentu Handlu USA. Oskarżenie wnieśli asystenci prokuratora federalnego Emma Dinan Ellenrieder i John W. Borchert z Biura Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii oraz p.o. zastępcy szefa wydziału Sean R. Heiden z Sekcji Kontrwywiadu i Kontroli Eksportu Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego Departamentu Sprawiedliwości USA. Istotnego wsparcia udzielił asystent prokuratora federalnego Stuart D. Allen.

W procesie ekstradycji znacznej pomocy udzieliły władze francuskie oraz Biuro Spraw Międzynarodowych (OIA) Departamentu Sprawiedliwości USA. Departament Sprawiedliwości USA oświadczył: „Głęboko doceniamy wsparcie naszych francuskich sojuszników”.

Źródła (KST)

• Komunikat prasowy Biura Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii „Belarusian Woman Sentenced in D.C. for Illegally Exporting U.S.-Sourced Aviation Components to Russia” (2026-10-28): https://www.justice.gov/usao-dc/pr/belarusian-woman-sentenced-dc-illegally-exporting-us-sourced-aviation-components-russia
• Komunikat prasowy Biura Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii „Belorusian Citizen Arrested for Illegally Exporting U.S.-Sourced Aviation Components to Russia” (2025-11-04): https://www.justice.gov/usao-dc/pr/belorussian-citizen-arrested-illegally-exporting-us-sourced-aviation-components-russia
• Akt oskarżenia Federalnego Sądu Okręgowego USA dla Dystryktu Kolumbii (United States v. Yana Leonova, 1:24-cr-00421): https://www.justice.gov/usao-dc/media/1416881/dl
• Oficjalny wpis Biura Prokuratora Federalnego USA dla Dystryktu Kolumbii w serwisie X (2026-10-29): https://x.com/USAO_DC/status/2115785252798869990
• Oficjalny wpis prokurator federalnej USA dla Dystryktu Kolumbii Jeanine Pirro w serwisie X (2026-10-29): https://x.com/USAttyPirro/status/2115785532185710964
• Oficjalny wpis biura terenowego FBI w Kansas City w serwisie X (2026-10-29): https://x.com/FBIKansasCity/status/2115888969724383275