Sztab Generalny Ukrainy upraszcza procedury radarów i walki elektronicznej zakładowej obrony powietrznej. Wnioski w 5 dni roboczych. MON: automatyczne wieżyczki zestrzeliły ponad 60 celów.

Kijów, Ukraina

Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy poinformował 30 października 2026 roku (czasu lokalnego) o wydaniu rozkazu upraszczającego procedury zatwierdzania, aby umożliwić zespołom obrony powietrznej tworzonym bezpośrednio przez przedsiębiorstwa prywatne i państwowe korzystanie ze sprzętu radarowego oraz środków walki elektronicznej. Według Sztabu Generalnego celem tego rozkazu jest usunięcie barier biurokratycznych stojących przed zakładowymi zespołami obrony powietrznej. Zakładowe zespoły obrony powietrznej to jednostki obrony powietrznej formowane przez przedsiębiorstwa z ich własnych pracowników w ramach „Projektu pilotażowego wzmocnienia obrony powietrznej z udziałem przedsiębiorstw”, zainicjowanego przez Gabinet Ministrów Ukrainy uchwałą nr 1506 z 19 listopada 2025 roku. Ministerstwo Obrony Ukrainy ogłosiło, że rosyjskie drony niemal codziennie atakują ukraińskie przedsiębiorstwa, a zakładowa obrona powietrzna to inicjatywa włączająca fundusze i personel przedsiębiorstw do krajowej sieci obrony powietrznej, co odciąża zasoby obrony powietrznej sił obronnych. Sztab Generalny poinformował, że podejście to „łączy elastyczność przedsiębiorstw ze scentralizowanym dowodzeniem wojskowym”.

Sztab Generalny obniżył bariery w korzystaniu ze sprzętu radarowego i walki elektronicznej przez zakładowe zespoły obrony powietrznej

Zgodnie z komunikatem Sztabu Generalnego wnioski przedsiębiorstw o rozmieszczenie sprzętu obrony powietrznej oraz wnioski o przydział częstotliwości radiowych będą rozpatrywane w ciągu pięciu dni roboczych każdy. Zatwierdzone zakładowe zespoły obrony powietrznej uzyskują status „użytkownika specjalnego” w pasmach częstotliwości radiowych i korzystają z częstotliwości na takich samych zasadach jak wojsko. Ponieważ sprzęt radarowy i walki elektronicznej działa poprzez emisję lub odbiór fal radiowych, przed rozpoczęciem eksploatacji musi uzyskać przydział częstotliwości. Walka elektroniczna to środek służący do zakłócania lotu wrogich dronów poprzez zakłócanie falami radiowymi ich łączności i sygnałów nawigacji satelitarnej.

Sztab Generalny poinformował, że zakładowe zespoły obrony powietrznej działają wspólnie z Siłami Powietrznymi Ukrainy i są zintegrowane w jednolitą sieć radarową. Według Sztabu Generalnego zespoły te działają zgodnie z sygnałami przesyłanymi przez dowództwo obrony powietrznej, które obejmują zezwolenia oraz zakazy zwalczania celów, a same zespoły zgłaszają rezultaty starć dowództwu. Sztab Generalny dodał, że można używać wyłącznie zweryfikowanego sprzętu wpisanego do oficjalnego rejestru. Sztab Generalny określił zakładowe zespoły obrony powietrznej mianem „dodatkowych oczu i tarczy na niebie”.

Dowództwa powietrzne Sił Powietrznych wyznaczają sektory i cele dla zakładowych zespołów obrony powietrznej

Zgodnie z uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 1506 organem koordynującym projekt pilotażowy jest Ministerstwo Obrony Ukrainy, a podmiotami uczestniczącymi są Siły Zbrojne Ukrainy oraz przedsiębiorstwa. Finansowanie projektu ponoszą przedsiębiorstwa. W uchwale Gabinet Ministrów zdefiniował „zespół obrony powietrznej” jako jednostkę organizacyjną utworzoną wewnątrz przedsiębiorstwa w celu ochrony jego nieruchomości, mienia, infrastruktury krytycznej oraz terytorium Ukrainy przed rosyjskimi atakami z powietrza. Środki obrony powietrznej określone przez Gabinet Ministrów obejmują bezzałogowe systemy powietrzne, pociski rakietowe ziemia-powietrze, artylerię przeciwlotniczą, broń strzelecką i amunicję, a także sprzęt radarowy oraz walki elektronicznej. Organami dowodzenia obroną powietrzną są Sztab Generalny Sił Zbrojnych Ukrainy, Dowództwo Sił Powietrznych, dowództwa powietrzne Sił Powietrznych oraz dowództwa obwodowych taktycznych grup obrony powietrznej.

Zgodnie z uchwałą przedsiębiorstwo musi najpierw złożyć wniosek do Ministerstwa Obrony. Wnioskujące przedsiębiorstwo musi posiadać zezwolenie na obrót towarami specjalnymi lub koncesję na działalność ochroniarską, bądź figurować w elektronicznym rejestrze wykonawców zamówień państwowych, a także nie może być objęte sankcjami. Gabinet Ministrów uniemożliwił udział przedsiębiorstwom, w których „państwo-agresor” – odnoszące się do Rosji – posiada bezpośrednie lub pośrednie udziały, bądź jeśli obywatele państwa-agresora są akcjonariuszami, beneficjentami rzeczywistymi lub członkami kadry zarządzającej. Przedstawiciele przedsiębiorstw oraz członkowie zespołów obrony powietrznej muszą mieć ukończone 21 lat, nie mogą być karani za umyślne przestępstwa i muszą przejść badania psychiatryczne oraz testy na obecność narkotyków. Ministerstwo Obrony rozpatruje dokumenty w ciągu 10 dni od ich otrzymania. Operatorzy infrastruktury krytycznej uzyskują uprawnienia w drodze procedury powiadomienia poprzez przesłanie pisma.

Zgodnie z uchwałą strukturę zespołu obrony powietrznej oraz jego dowódcę wyznacza szef przedsiębiorstwa, a członkowie zawierają z przedsiębiorstwem umowy o pracę. Cudzoziemcy i bezpaństwowcy mogą dołączyć do zespołu obrony powietrznej tylko wtedy, gdy Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) przeprowadzi weryfikację pod kątem braku zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego i wyrazi na to zgodę. Członkowie pełniący funkcję operatorów dronów muszą uzyskać licencję pilota zewnętrznego zgodnie z uchwałą Gabinetu Ministrów nr 1129. Zespoły obrony powietrznej mogą zostać skierowane do wykonywania zadań obrony powietrznej dopiero po ukończeniu szkolenia członków, przy czym Gabinet Ministrów zobowiązał wojskowe organy dowodzenia obroną powietrzną oraz jednostki wojskowe do pomocy w szkoleniu na wniosek szefa przedsiębiorstwa. Zgodnie z uchwałą członkowie zespołów obrony powietrznej w trakcie wykonywania zadań obrony powietrznej mają prawo do używania środków obrony powietrznej zgodnie z procedurami prawnymi obowiązującymi siły obronne. Zespoły obrony powietrznej mogą otrzymywać od organów dowodzenia obroną powietrzną informacje o sytuacji w powietrzu, w tym dane z wykrywania radarowego, a także wytyczne dotyczące organizacji obrony powietrznej.

Główne zadania zespołów obrony powietrznej określone przez Gabinet Ministrów w uchwale to: wykrywanie, obserwacja, śledzenie i klasyfikacja rosyjskich środków napadu powietrznego, neutralizacja (zestrzelenie) zagrożeń, osłona obiektów wskazanych we wspólnej decyzji, utrzymywanie stałej gotowości bojowej, koordynacja z wojskowymi organami dowodzenia i jednostkami, raportowanie działalności oraz przechowywanie, ochrona i ewidencja środków obrony powietrznej. Zgodnie z uchwałą zespoły obrony powietrznej muszą być w trakcie dyżuru w każdej chwili gotowe do podjęcia działań oraz powiadamiać właściwe dowództwo powietrzne Sił Powietrznych i dowództwo obwodowej taktycznej grupy obrony powietrznej o stanie gotowości oraz wynikach misji. Zespoły obrony powietrznej muszą zmobilizować wszystkie przydzielone środki obrony powietrznej i ponoszą bezpośrednią odpowiedzialność za konserwację oraz stan sprawności sprzętu. Zgodnie z uchwałą projekt pilotażowy będzie realizowany w okresie stanu wojennego przez czas nieprzekraczający dwóch lat.

Uprawnione przedsiębiorstwo składa kolejny wniosek do dowództwa powietrznego Sił Powietrznych odpowiedzialnego za dany region. Zgodnie z uchwałą dowództwo powietrzne rozpatruje wniosek w ciągu 10 dni i wydaje wspólnie z przedsiębiorstwem „wspólną decyzję”. Wspólna decyzja zawiera wykaz chronionych obiektów, sektory dyżurowania, wykaz oraz miejsca przechowywania dostępnych środków obrony powietrznej, a także zasady współdziałania z wojskiem. Gabinet Ministrów ustalił, że zespoły obrony powietrznej mogą używać środków obrony powietrznej dopiero po odebraniu sygnału alarmowego od wojska i muszą działać zgodnie z sygnałami zezwolenia lub zakazu zwalczania celów. Gabinet Ministrów zabronił również kierowania członków zespołów obrony powietrznej do zadań bojowych innych niż obrona powietrzna. Dowódca zespołu obrony powietrznej musi codziennie wprowadzać dyżurujący personel do zintegrowanej wojskowej platformy dowodzenia „Delta” oraz co miesiąc składać dowództwu powietrznemu raporty szczegółowo opisujące wykryte zagrożenia powietrzne, użyte środki i wyniki starć.

Ministerstwo Obrony poinformowało, że około 100 przedsiębiorstw dołączyło do projektu pilotażowego

14 października 2026 roku Ministerstwo Obrony Ukrainy ogłosiło, że blisko 100 przedsiębiorstw – w tym operatorzy infrastruktury krytycznej oraz firmy państwowe i prywatne – dołączyło do projektu pilotażowego. Według ministerstwa zespoły obrony powietrznej sześciu z tych przedsiębiorstw podjęły aktywny dyżur bojowy, a pod dowództwami powietrznymi Sił Powietrznych sformowano około 50 zespołów obrony powietrznej. Ministerstwo poinformowało, że według stanu na 14 października zakładowe zespoły obrony powietrznej zniszczyły ponad 60 celów powietrznych, a ich głównymi środkami były drony przechwytujące oraz zautomatyzowane wieżyczki wyposażone w ciężkie karabiny maszynowe. Według ministerstwa dowództwa powietrzne Sił Powietrznych ustalają wraz z przedsiębiorstwami strefy operacyjne, personel i sprzęt każdego zespołu obrony powietrznej oraz przydzielają cele zgodnie z posiadaną bronią i powierzonymi zadaniami. Ministerstwo oświadczyło, że koszty funkcjonowania zespołów obrony powietrznej ponoszą przedsiębiorstwa, natomiast wynagrodzenie członków jest ustalane przez zarządy firm w zależności od stopnia trudności zadań i poziomu kwalifikacji. Zgodnie z wyjaśnieniem opublikowanym przez ministerstwo 1 maja 2026 roku, w kwietniu tego samego roku autoryzację posiadały 24 przedsiębiorstwa z różnych regionów, w tym z obwodów charkowskiego, odeskiego, kijowskiego, połtawskiego i zakarpackiego.

W komunikacie wyjaśniającym z 1 maja Ministerstwo Obrony podało, że projekt pilotażowy zakładowej obrony powietrznej zainicjowano z wniosku ministerstwa i stanowi on działanie mające na celu rozbudowę wielowarstwowego systemu „małej obrony powietrznej”, w którym uczestniczą m.in. zespoły obrony powietrznej należące do ochotniczych formacji obrony terytorialnej. Według ministerstwa przedsiębiorstwa w całej Ukrainie niemal codziennie stają się celem ataków rosyjskich dronów, a firmy same poszukiwały sposobów, by wnieść własne zasoby do regionalnej obrony powietrznej. Ministerstwo zaznaczyło, że zakładowe zespoły obrony powietrznej nie działają samodzielnie, lecz funkcjonują jako część zintegrowanego systemu zarządzanego przez dowództwa powietrzne Sił Powietrznych.

Według ministerstwa przedsiębiorstwa mogą nabywać niektóre rodzaje uzbrojenia na własny koszt jako „użytkownicy końcowi”, a także zwracać się do Dowództwa Sił Powietrznych o tymczasowe wypożyczenie broni i amunicji z magazynów wojskowych. 2 marca 2026 roku Gabinet Ministrów Ukrainy zmienił przepisy projektu pilotażowego uchwałą nr 290, umożliwiając tymczasowe przekazywanie przedsiębiorstwom broni przeciwlotniczej niewykorzystywanej przez jednostki bojowe na podstawie indywidualnych decyzji Dowództwa Sił Powietrznych. Ministerstwo poinformowało, że personel wchodzący w skład zespołów obrony powietrznej stanowią przeszkoleni i certyfikowani cywile, przy czym często uczestniczą w nich rezerwiści niepodlegający mobilizacji, rodzice wielodzietni oraz pracownice. Według ministerstwa udział w zespole obrony powietrznej nie daje prawa do odroczenia mobilizacji wojskowej.

W informacji wyjaśniającej ministerstwo podało, że minister obrony Mychajło Fedorow wyznaczył cel polegający na identyfikacji 100% zagrożeń powietrznych w czasie rzeczywistym oraz przechwytywaniu ponad 95% rakiet i dronów. Ministerstwo ogłosiło, że zakładowa obrona powietrzna zagęszcza wielowarstwową sieć obrony powietrznej i zmniejsza obciążenie zasobów obrony powietrznej Sił Obronnych Ukrainy. Według ministerstwa zespół obrony powietrznej przedsiębiorstwa, które zakupiło drony do przechwytywania maszyn „Shahed”, nie zostanie skierowany do przechwytywania rakiet balistycznych, lecz dowództwo powietrzne wyznacza cele adekwatnie do rzeczywistych możliwości danego zespołu.

Zgodnie z wyjaśnieniem opublikowanym przez ministerstwo 1 maja 2026 roku udział przedsiębiorstw przebiega w czterech etapach. Po złożeniu przez firmę wniosku o chęci udziału do Ministerstwa Obrony resort weryfikuje spełnienie wymagań i przyznaje uprawnienia, po czym przedsiębiorstwo zawiera wspólną decyzję z dowództwem powietrznym Sił Powietrznych, uzyskując status końcowego użytkownika broni. Następnie przedsiębiorstwo nabywa środki obrony powietrznej, formuje zespół obrony powietrznej ze swoich pracowników, przeprowadza szkolenie i certyfikację, po czym powiadamia wojsko o gotowości. Po zweryfikowaniu gotowości przez wojsko zespół obrony powietrznej zostaje włączony w krajowy system dowodzenia obroną powietrzną i rozpoczyna wykonywanie zadań.

Według ministerstwa szkolenie zespołów obrony powietrznej odbywa się w cywilnych ośrodkach szkoleniowych i certyfikowanych szkołach; ośrodki szkoleniowe sił obronnych, nie mając możliwości prowadzenia szkoleń dla cywilów, udostępniają poligony lub pomagają w montażu ładunków wybuchowych na dronach przechwytujących podczas ćwiczeń praktycznych. Ministerstwo podało, że choć katalog środków obrony powietrznej, które przedsiębiorstwa mogą nabywać, nie jest ściśle ograniczony przepisami prawa, to zakup dronów przechwytujących, sprzętu walki elektronicznej, systemów wykrywania i śledzenia celów powietrznych oraz pojazdów specjalnie zmodyfikowanych wymaga zgody Dowództwa Sił Powietrznych. Ministerstwo poinformowało, że każda broń używana przez zakładowy zespół obrony powietrznej musi uzyskać zgodę regionalnego dowództwa powietrznego, a procedura ta ma na celu zapewnienie kompatybilności technicznej i taktycznej z całą siecią obrony powietrznej oraz zapobieganie zakłóceniom w eksploatacji sprzętu przez jednostki Sił Zbrojnych Ukrainy.

Zautomatyzowane wieżyczki opracowane przez Brave1 zestrzeliły rosyjskie drony nad Kijowem

Ministerstwo Obrony Ukrainy poinformowało 29 października 2026 roku, że zautomatyzowane wieżyczki opracowane przez klaster innowacji obronnych Brave1 zniszczyły ponad 60 celów w ramach projektu zakładowej obrony powietrznej. Według ministerstwa wśród zniszczonych celów znalazły się rosyjskie pociski uderzeniowe o napędzie odrzutowym „Banderol” oraz drony „Geran-5”. Ministerstwo podało, że w ciągu miesiąca poprzedzającego komunikat z 29 października zautomatyzowane wieżyczki zestrzeliły również dziesiątki rosyjskich dronów nad Kijowem. „Gierań” (Geran) to rosyjska nazwa broni opartej na irańskich dronach kamikadze „Shahed”.

Według ministerstwa Brave1 rozwija zautomatyzowane wieżyczki od 2024 roku, a sprzęt ten przeszedł fazę testów i został wdrożony w Siłach Powietrznych Ukrainy. Ministerstwo ogłosiło, że projekt zakładowej obrony powietrznej zapewnia dodatkową ochronę pracowników przedsiębiorstw, zakładów produkcyjnych i obiektów energetycznych, stanowiąc sposób na szybkie zwiększenie zdolności obrony powietrznej bez dodatkowego obciążania sieci obrony powietrznej sił obronnych. Ministerstwo poinformowało, że zakładowe zespoły obrony powietrznej wykonują zadania bojowe od wiosny 2026 roku.

Rozkazem z 30 października Sztab Generalny ustalił termin rozpatrywania wniosków o rozmieszczenie oraz o przydział częstotliwości dla sprzętu radarowego i walki elektronicznej używanego przez zakładowe zespoły obrony powietrznej na pięć dni roboczych. Zgodnie z oświadczeniem Sztabu Generalnego zatwierdzone zakładowe zespoły obrony powietrznej korzystają z częstotliwości radiowych na tych samych zasadach co wojsko i użytkują wyłącznie zweryfikowany sprzęt wpisany do oficjalnego rejestru. Z danych opublikowanych przez Ministerstwo Obrony 14 października wynika, że zakładowe zespoły obrony powietrznej dzielą się na te, które podjęły misje bojowe, będące na etapie szkolenia oraz na etapie końcowych przygotowań, a ministerstwo podało, że dzięki temu projektowi można szybko zwiększać zdolności obrony powietrznej bez obciążania jednostek liniowych.

Źródła (KST)

• Wpis Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy na platformie X (30 października 2026 r.): https://x.com/GeneralStaffUA/status/2116228650190491785
• Wpis Ministerstwa Obrony Ukrainy na platformie X (30 października 2026 r.): https://x.com/DefenceU/status/2116120931252801601
• Komunikat Ministerstwa Obrony Ukrainy „Ukraine’s private air defense has destroyed over 60 targets with automated turrets” (29 października 2026 r.): https://mod.gov.ua/en/news/ukraine-private-air-defense-turrets-destroy-over-60-targets
• Komunikat Ministerstwa Obrony Ukrainy „Майже 100 підприємств долучилися до експериментального проєкту приватної ППО” (14 października 2026 r.): https://mod.gov.ua/news/maizhe-100-pidpryiemstv-doluchylysia-do-eksperymentalnoho-proiektu-pryvatnoi-ppo
• Wyjaśnienie Ministerstwa Obrony Ukrainy „Приватна ППО: як вона працює та які компанії можуть долучитися” (1 maja 2026 r.): https://mod.gov.ua/explanation/pryvatna-ppo-yak-vona-pratsiuie-ta-yaki-kompanii-mozhut-doluchytysia
• Przepisy wykonawcze do uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 1506 (19 listopada 2025 r.): https://www.kmu.gov.ua/storage/app/uploads/public/692/07b/d02/69207bd0283e0158638737.pdf
• Uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 1506 (baza danych aktów prawnych Rady Najwyższej Ukrainy, 19 listopada 2025 r.): https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1506-2025-%D0%BF