Wielka Brytania i Kanada utworzą instytucje MDM i DSRB. Obie mają ruszyć w 2027 roku, a Wielka Brytania przeznaczy 400 mln funtów na MDM.

Wielka Brytania

Brytyjskie ministerstwo finansów (HM Treasury) oraz kanadyjski Departament Finansów (Department of Finance Canada) wydały 25 października wspólne oświadczenie. Zostało ono opublikowane 25 października na stronie rządu Wielkiej Brytanii pod tytułem „Joint statement from HM Treasury and Department of Finance Canada”, a identyczny tekst ukazał się na stronie kanadyjskiego Departamentu Finansów z datą z Ottawy (25 października). Oba kraje stwierdziły w oświadczeniu, że „ponownie potwierdzają swoje zobowiązanie do przekształcenia naszych zdolności w zakresie obrony zbiorowej poprzez wzmocnienie finansowania obronności i zwiększenie efektywności wydatków”. Oświadczenie dotyczy dwóch instytucji. Pierwszą z nich jest Wielostronny Mechanizm Obronny (Multilateral Defence Mechanism, MDM), rozwijany przez Wielką Brytanię wspólnie z Holandią, Finlandią i Polską jako nowy instrument finansowy mający na celu agregację zapotrzebowania obronnego wielu państw na potrzeby wspólnych zamówień. Drugą jest kierowany przez Kanadę Bank ds. Obrony, Bezpieczeństwa i Odporności (Defence, Security and Resilience Bank, DSRB), wielostronny bank zapewniający długoterminowe, niskooprocentowane finansowanie projektów z zakresu obronności, bezpieczeństwa i odporności.

Wielka Brytania i Kanada uznały obie instytucje za „odrębne, lecz wzajemnie się uzupełniające” i postanowiły stworzyć ramy współpracy

Oba kraje napisały w oświadczeniu, że „dokładnie zbadały, w jaki sposób MDM i DSRB mogą najlepiej przyczynić się do realizacji naszych wspólnych celów” oraz „zgodziły się opracować ramy współpracy leżące w interesie obu instytucji”. W oświadczeniu wskazano następnie: „Wspólnie doszliśmy do wniosku, że najlepszym podejściem jest rozwijanie obu instytucji w ramach partnerstwa, uznając, że są one odrębne, lecz wzajemnie się uzupełniają”. Oba państwa wskazały, że po osiągnięciu fazy operacyjnej instytucje te zostaną zaprojektowane w ramach ścisłego partnerstwa, tak aby „wspierały się nawzajem w zakresie nowo powstających priorytetów przemysłowych, możliwości inwestycyjnych i strategicznych wyzwań finansowych”. Oświadczenie kończy się zdaniem: „Wspólnie obie instytucje zapewnią uzupełniające się instrumenty mające na celu wzmocnienie bazy przemysłu obronnego i zwiększenie gotowości do obrony zbiorowej”. W treści oświadczenia nie podano kwot ani liczby państw członkowskich; dane te znajdują się we wcześniej opublikowanych dokumentach rządów obu państw.

Kanadyjski minister finansów François-Philippe Champagne opublikował 25 października (czasu lokalnego) o godzinie 17:31 (UTC, 26 października o godzinie 02:31 czasu KST) wpis na platformie X: „Zobacz wspólne oświadczenie Kanady i Zjednoczonego Królestwa poniżej (See joint Canada-United Kingdom statement below)”.

Rząd Wielkiej Brytanii zapisał 400 mln funtów jako wkład w MDM w objaśnieniu finansowania Planu Inwestycji Obronnych z 30 czerwca

Brytyjskie HM Treasury i Ministerstwo Obrony w opublikowanym 30 czerwca dokumencie „The Defence Investment Plan Funding explainer” napisały, że „przeznaczają 400 milionów funtów (£400 million) jako wkład Wielkiej Brytanii w MDM”. Plan Inwestycji Obronnych (Defence Investment Plan, DIP) to brytyjski plan inwestycji obronnych określający, co i w jakich ilościach kraj ten zakupi w ciągu najbliższych czterech lat. Rząd wskazał, że fundusze te „umożliwią wspólne zamówienia z sojusznikami, wspierając większe wydatki i bazę przemysłu obronnego”. W tym samym dokumencie rząd potwierdził dodatkowe 15 mld funtów na DIP w ciągu czterech lat budżetowych od 2026-27 do 2029-30, wskazując, że łączny budżet Ministerstwa Obrony w tym czteroletnim okresie wyniesie 297,7 mld funtów (£297.7 billion), a inwestycje obronne w ramach DIP sięgną łącznie 298 mld funtów. Rząd podał, że począwszy od roku budżetowego 2027-28 podniesie kluczowe wydatki obronne według kryteriów NATO do 2,7% produktu krajowego brutto (PKB), umacniając pozycję „trzeciego największego płatnika gotówkowego w NATO po USA i Niemczech”, a także wypełni podjęte wspólnie z sojusznikami z NATO zobowiązanie do przeznaczania 3,5% PKB na obronność do 2035 roku. Rząd poinformował, że z kwoty 15 mld funtów suma 4,7 mld funtów zostanie zatwierdzona w budżecie na 2026 rok, oraz że powstanie nowy instrument finansowania eksportu obronnego (Defence Export facility) o wartości 50 mld funtów, mający wspierać eksport brytyjskich przedsiębiorstw zbrojeniowych. Rząd odnotował również, że wszyscy sojusznicy dokonają wspólnego przeglądu ścieżek wydatków w 2029 roku, kiedy NATO przeprowadzi ponowną ocenę planowania zdolności.

Początek MDM datuje się na 17 marca bieżącego roku. Tego dnia HM Treasury opublikowało wspólne oświadczenie Finlandii, Holandii i Wielkiej Brytanii, w którym stwierdzono, że „zagrożenia ze strony wrogich podmiotów, w tym rosyjska agresja przeciwko Ukrainie, wywołują globalną niestabilność”. Trzy kraje napisały, że „badają możliwość utworzenia nowego mechanizmu finansowego do 2027 roku”, określając za cel „agregację popytu, stymulowanie wspólnych zamówień, przyspieszenie inwestycji obronnych oraz zwiększenie dostępności kluczowych zdolności, takich jak amunicja”. Holenderski minister finansów Eelco Heinen powiedział tego dnia: „Mechanizm ten stanowi nową formę współpracy obronnej z partnerami europejskimi i jest otwarty na myślących podobnie zachodnich partnerów z UE i spoza niej”. Fiński minister obrony Antti Häkkänen zauważył: „Udział od samego początku daje możliwość wywarcia wpływu na kształt takiego instrumentu”.

6 lipca cztery państwa — Wielka Brytania, Holandia, Finlandia i Polska — wydały wspólne oświadczenie przed szczytem NATO w Ankarze. Czwórka zadeklarowała, że „bezzwłocznie przejdzie do formalnych negocjacji traktatowych, z poszanowaniem krajowych procedur ratyfikacyjnych, i podtrzymuje wspólny cel utworzenia MDM do 2027 roku”. Cztery państwa napisały, że „wspólnie z kluczowymi partnerami rozszerzą MDM o szerszą koalicję uczestniczących krajów”, a jesienią „przejdą do kolejnego etapu projektowania i rozwoju mechanizmu wraz z partnerami, którzy wyrazili chęć przystąpienia”. Do oświadczenia włączono również zapis, zgodnie z którym państwa te „dopilnują, aby nowe podejścia do międzynarodowego finansowania obronności były ze sobą spójne i wzajemnie się uzupełniały”. Pełniąca wówczas funkcję kanclerza skarbu Rachel Reeves powiedziała w momencie publikacji oświadczenia: „Europejskie zamówienia obronne są zbyt rozdrobnione, drogie i powolne”, dodając: „Z radością witam Polskę w MDM”. Ówczesny minister obrony Dan Jarvis w wypowiedzi dodanej do tekstu 7 lipca podkreślił: „Stworzenie tego mechanizmu wraz z naszymi europejskimi i natowskimi sojusznikami wzmocni nasze odstraszanie i obronę”. W tym samym oświadczeniu cztery państwa napisały, że „będą nadal wspierać Ukrainę w obronie jej suwerenności i stawianiu oporu rosyjskiej agresji”.

Kanadyjski Departament Finansów ogłosił 29 kwietnia zakończenie negocjacji statutu DSRB, a 7 lipca przywódcy 9 państw zadeklarowali w Ankarze zamiar jego utworzenia

W komunikacie prasowym z 29 kwietnia opatrzonym datą z Montrealu kanadyjski Departament Finansów ogłosił, że wielostronne negocjacje dotyczące statutu DSRB (DSRB Charter, aktu założycielskiego instytucji) zostały zakończone. Departament wskazał, że DSRB „zapewni długoterminowe, niskooprocentowane finansowanie projektów z zakresu obronności, bezpieczeństwa i odporności w całych łańcuchach dostaw, pomagając małym i średnim przedsiębiorstwom oraz rządom państw członkowskich w wypełnianiu luk finansowych”. Poinformowano także, że uczestniczące państwa jednomyślnie poparły kandydaturę Kanady, która była gospodarzem negocjacji, na siedzibę główną DSRB po zakończeniu ratyfikacji. Minister Champagne powiedział tego samego dnia, że „nadszedł czas na działanie”, a negocjacje nazwał „kluczowym krokiem na drodze do przejścia DSRB z fazy koncepcji do rzeczywistości”. Departament odnotował, że przedstawiona 17 lutego przez premiera Kanady Strategia Przemysłu Obronnego zawiera ramy zamówień „Buduj-Współpracuj-Kupuj” (Build-Partner-Buy), a główną negocjatorką Kanady była Isabelle Hudon, prezes i dyrektor generalna BDC (Business Development Bank of Canada). Departament zaznaczył, że Kanada osiągnęła w bieżącym roku budżetowym natowski cel wydatków na poziomie 2% PKB i znajduje się na ścieżce realizacji zobowiązania NATO Defence Investment Pledge, zakładającego przeznaczanie 5% PKB na obronność do 2035 roku, dodając, że plan obronny w budżecie na 2025 rok obejmuje inwestycje przekraczające 80 mld dolarów (w oryginale: „$80 billion”).

7 lipca przywódcy dziewięciu państw — Kanady, Albanii, Belgii, Grecji, Łotwy, Luksemburga, Rumunii, Turcji i Ukrainy — wydali podczas szczytu NATO w Ankarze deklarację w sprawie Banku ds. Obrony, Bezpieczeństwa i Odporności („Declaration on the Defence, Security and Resilience Bank”). W deklaracji opublikowanej na stronie Administracji Prezydenta Rumunii przywódcy wskazali na „potrzebę mobilizacji kapitału publicznego i prywatnego na dużą skalę na rzecz priorytetów w zakresie obronności, bezpieczeństwa i odporności” oraz wyrazili „wspólny zamiar” powołania DSRB. W deklaracji zaznaczono, że DSRB „został zaprojektowany w celu poszerzenia dostępu do kapitału, obniżenia kosztów finansowania oraz wsparcia państw członkowskich w rozbudowie zdolności przemysłowych”, a także „ma na celu uzupełnianie, a nie powielanie innych instrumentów krajowych i wielostronnych”. Przywódcy zadeklarowali dążenie do powołania banku, tak aby „mógł rozpocząć działalność operacyjną już w 2027 roku”. Tego samego dnia oficjalne konto premiera Kanady opublikowało wpis: „Osiem państw zobowiązało się do wsparcia kierowanego przez Kanadę Banku ds. Obrony, Bezpieczeństwa i Odporności (Eight countries commit to supporting the Canada-led Defence, Security and Resilience Bank)”.

Obie instytucje mają już określone w dokumentach składy członkowskie i terminy uruchomienia, a Kanada przedstawi budżet federalny 5 listopada

Zestawienie oficjalnych dokumentów wskazuje następującą strukturę. MDM zrzesza cztery państwa członkowskie — Wielką Brytanię, Holandię, Finlandię i Polskę — a planowany rok jego utworzenia to 2027. W przypadku DSRB przywódcy dziewięciu państw, w tym Kanady, zadeklarowali zamiar jego powołania, a rozpoczęcie działalności planowane jest najwcześniej na 2027 rok. Wielka Brytania przeznaczyła na MDM 400 mln funtów, natomiast Kanada jest krajem goszczącym siedzibę główną DSRB. Wielka Brytania nakreśliła w dokumentach rządowych ścieżkę dojścia do wydatków obronnych na poziomie 2,7% PKB od roku budżetowego 2027-28, a Kanada ścieżkę osiągnięcia 5% PKB na obronność do 2035 roku. Brytyjski rząd podał, że z 15 mld funtów środków na DIP kwota 4,7 mld funtów zostanie zatwierdzona w budżecie na 2026 rok, a kanadyjski Departament Finansów poinformował 20 października na platformie X, że „budżet federalny zostanie przedstawiony 5 listopada 2026 roku”.

Źródła (KST)

• HM Treasury, „Joint statement from HM Treasury and Department of Finance Canada” (25 października 2026 r.): https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-from-hm-treasury-and-department-of-finance-canada
• Departament Finansów Kanady, „Joint statement from Canada and the United Kingdom” (25 października 2026 r., Ottawa): https://www.canada.ca/en/department-finance/news/2026/10/joint-statement-from-canada-and-the-united-kingdom.html
• Rząd Wielkiej Brytanii, „The Defence Investment Plan Funding explainer” (30 czerwca 2026 r.): https://www.gov.uk/government/publications/the-defence-investment-plan/the-defence-investment-plan-funding-explainer
• HM Treasury, „Joint statement from member countries of the Multilateral Defence Mechanism” (6 lipca 2026 r.): https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-from-member-countries-of-the-multilateral-defence-mechanism
• HM Treasury, „Joint statement from Finland, the Netherlands, and the United Kingdom on joint defence financing and procurement” (17 marca 2026 r.): https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-from-finland-the-netherlands-and-the-united-kingdom-on-joint-defence-financing-and-procurement
• Departament Finansów Kanady, „Canada welcomes progress towards the establishment of the Defence, Security and Resilience Bank and hosting its headquarters” (29 kwietnia 2026 r., Montreal): https://www.canada.ca/en/department-finance/news/2026/04/canada-welcomes-progress-towards-the-establishment-of-the-defence-security-and-resilience-bank-and-hosting-its-headquarters.html
• „Declaration on the Defence, Security and Resilience Bank” (7 lipca 2026 r., opublikowane przez Kancelarię Prezydenta Rumunii): https://www.presidency.ro/en/media/press-releases/declaratia-privind-intentia-comuna-de-infiintare-a-bancii-pentru-aparare-securitate-si-rezilienta-declaration-on-the-defence-security-and-resilience-bank
• Wpis ministra finansów Champagne na platformie X (25 października): https://x.com/FP_Champagne/status/2114409404028297559
• Wpis kanadyjskiego Departamentu Finansów na platformie X (30 kwietnia): https://x.com/FinanceCanada/status/2049915463124046152
• Wpis Biura Premiera Kanady na platformie X (7 lipca): https://x.com/CanadianPM/status/2074503267854229745
• Wpis kanadyjskiego Departamentu Finansów na platformie X (20 października, data złożenia budżetu federalnego): https://x.com/FinanceCanada/status/2112621161670443209