Szczątki st. szer. Dubois, jeńca bataańskiego marszu śmierci, spoczną w rodzinnym Albuquerque w Nowym Meksyku – ogłasza U.S. Army

Albuquerque, Nowy Meksyk, USA
Szczątki żołnierza U.S. Army, który został pędzony w bataańskim marszu śmierci i zmarł w japońskim obozie jenieckim, powracają do rodzinnego Nowego Meksyku. Dowództwo Zasobów Ludzkich U.S. Army (HRC) ogłosiło 27 października (czasu lokalnego) w komunikacie prasowym zatytułowanym „Lost in 1942, WWII Soldier Returns Home to Albuquerque for Final Rest”, opublikowanym w serwisie Defense Visual Information Distribution Service (DVIDS), że szczątki szeregowego U.S. Army Roberta E. Dubois, zaginionego podczas II wojny światowej, spoczną 7 listopada na cmentarzu Mount Calvary w Albuquerque w Nowym Meksyku. Szeregowy Dubois po upadku Bataan w 1942 roku został pędzony w „bataańskim marszu śmierci” i zmarł w japońskim obozie jenieckim w Dniu Niepodległości Stanów Zjednoczonych, 4 lipca tego samego roku. Agencja ds. Jeńców Wojennych i Zaginionych w Akcji Departamentu Obrony USA (DPAA) zidentyfikowała jego tożsamość 22 kwietnia 2026 roku.
U.S. Army ogłosiła, że szeregowy Dubois trafił do niewoli na Bataan, służąc w 200. Pułku Artylerii Nadbrzeżnej
Według Dowództwa Zasobów Ludzkich U.S. Army szeregowy Dubois wstąpił do służby w Nowym Meksyku i podczas II wojny światowej służył na Filipinach w 200. Pułku Artylerii Nadbrzeżnej. Szeregowy Dubois dostał się do niewoli po kapitulacji sił amerykańskich na Półwyspie Bataan 9 kwietnia 1942 roku i został zmuszony do wzięcia udziału w bataańskim marszu śmierci. Dowództwo poinformowało, że szeregowy Dubois trafił ostatecznie do osławionego obozu jenieckiego Cabanatuan w prowincji Nueva Ecija, gdzie zmarł 4 lipca 1942 roku. Organizacją ceremonii pogrzebowych i pochówku zajmuje się dom pogrzebowy French Funerals & Cremations w Albuquerque.
Indywidualne rejestry poległych i zaginionych prowadzone przez DPAA przedstawiają te same okoliczności. Zgodnie z dokumentacją DPAA miejscem zamieszkania w momencie poboru szeregowego Dubois był Nowy Meksyk, krajem zaginięcia były Wyspy Filipińskie, a jego jednostką był 200. Pułk Artylerii Nadbrzeżnej. W aktach zaznaczono również, że jego pamięć upamiętnia nazwisko wyryte na „Ścianach Zaginionych” (Walls of the Missing) na amerykańskim cmentarzu wojskowym Manila American Cemetery na Filipinach.
Według artykułu historycznego opublikowanego 11 lutego 2026 roku na oficjalnej stronie internetowej U.S. Army przez biuro prasowe poligonu White Sands Missile Range, 200. Pułk Artylerii Nadbrzeżnej składał się z żołnierzy Gwardii Narodowej Nowego Meksyku, został sformowany w grudniu 1940 roku i przeszedł do służby federalnej 6 stycznia 1941 roku. Pułk odbył intensywne szkolenie w Fort Bliss w Teksasie, zwiększając liczebność z 740 do około 1800 żołnierzy, a po zyskaniu w 1941 roku miana najlepszej jednostki artylerii przeciwlotniczej w armii został wybrany na prośbę gen. Douglasa MacArthura jako oddział posiłkowy na Filipiny. U.S. Army odnotowała, że kolumna licząca ponad 250 pojazdów przemieszczała się przez miasta Nowego Meksyku, w tym Deming, Socorro, Albuquerque, Santa Fe i Roswell, zmierzając na wyspę Angel Island w Zatoce San Francisco. Armia zarejestrowała, że w czasie upadku Bataan i marszu śmierci zginęło lub zaginęło 829 żołnierzy 200. Pułku Artylerii Nadbrzeżnej.
Dowództwo Zasobów Ludzkich odnotowało, że w obozie Cabanatuan zmarło około 2800 amerykańskich jeńców wojennych
Z komunikatu prasowego Dowództwa Zasobów Ludzkich U.S. Army wynika, że w szczytowym okresie w obozie Cabanatuan przetrzymywano około 8000 amerykańskich i filipińskich jeńców wojennych schwytanych podczas upadku Bataan i tuż po nim. Dowództwo odnotowało, że warunki w obozie były fatalne, a drastyczny brak żywności i wody doprowadził do powszechnego niedożywienia, po którym nastąpiły kolejne epidemie malarii i czerwonki. Do czasu wyzwolenia obozu na początku 1945 roku w Cabanatuan zmarło około 2800 Amerykanów. Szeregowy Dubois został pochowany wraz z innymi zmarłymi jeńcami amerykańskimi na lokalnym cmentarzu obozowym w Cabanatuan.
Dowództwo podało, że po zakończeniu wojny personel Amerykańskiej Służby Rejestracji Grobów (AGRS) ekshumował szczątki pochowane we wspólnych mogiłach na cmentarzu w Cabanatuan i przeniósł je do tymczasowego amerykańskiego mauzoleum wojskowego w pobliżu Manili. Służba AGRS oznaczyła miejsce pochówku żołnierzy zmarłych 4–5 lipca 1942 roku, w tym szeregowego Dubois, jako „Wspólną Mogiłę 409” (Common Grave 409), wydobywając z niej 34 ciała. Szczątki, których wówczas nie udało się zidentyfikować, pochowano jako „nieznanych” na amerykańskim cmentarzu wojskowym Manila American Cemetery.
W artykule „Historia bataańskiego marszu śmierci”, opublikowanym na oficjalnej stronie U.S. Army 21 stycznia 2026 roku, zbrodnia ta została opisana jeszcze bardziej szczegółowo. Według armii siły amerykańskie i filipińskie, mimo odcięcia od dostaw oraz zmagania się z chorobami i głodem, broniły Półwyspu Bataan przez 99 dni, znacznie spowalniając postępy wojsk japońskich. Podczas marszu śmierci, który rozpoczął się 9 kwietnia 1942 roku, Cesarska Armia Japońska zmusiła około 75 000 filipińskich i amerykańskich jeńców wojennych do pokonania w tropikalnym upale trasy o długości około 65 mil (około 105 km). U.S. Army odnotowała, że japońscy strażnicy bili jeńców kolbami karabinów, strzelali do nich i przebijali ich bagnetami tylko za to, że zostawali w tyle lub próbowali pić wodę ze stojących kałuż, a także dokonywali egzekucji na filipińskich cywilach, którzy próbowali podać im jedzenie i wodę. Armia wskazała, że wydarzenie to jest powszechnie uznawane za jedną z głównych zbrodni wojennych II wojny światowej z powodu skrajnego okrucieństwa i ogromnej liczby ofiar. Z tego samego artykułu wynika, że Nowy Meksyk wysłał na Filipiny 1816 żołnierzy, lecz żywych powróciło jedynie 987, co przełożyło się na najwyższy wskaźnik strat w przeliczeniu na liczbę mieszkańców spośród wszystkich stanów USA w czasie II wojny światowej. Odpowiedzialny za to japoński generał porucznik Masaharu Homma został po wojnie skazany przez amerykański trybunał wojskowy za zbrodnie wojenne i stracony. Armia oszacowała, że w trakcie samego marszu zginęło około 2500 Filipińczyków i około 500 Amerykanów, a w pierwszym obozie, Camp O'Donnell, zmarło kolejnych około 26 000 Filipińczyków i 1500 Amerykanów. Ci, którzy przeżyli, byli zmuszani do ciężkich prac w O'Donnell i Cabanatuan, a wielu straciło życie na pokładach tak zwanych „statków piekła” (hell ships) płynących do miejsc pracy przymusowej na terenie macierzystej Japonii.
DPAA zidentyfikowała szeregowego Dubois wśród szczątków nieznanych żołnierzy w ramach „Projektu Cabanatuan”
Jak podają Dowództwo Zasobów Ludzkich oraz DPAA, w listopadzie 2019 roku i styczniu 2020 roku w ramach „Projektu Cabanatuan” nieznane szczątki powiązane ze Wspólną Mogiłą 409 zostały ekshumowane z cmentarza Manila American Cemetery i przekazane do laboratorium DPAA. Laboratorium DPAA na podstawie badań naukowych oraz całości dostępnych dowodów poszlakowych zidentyfikowało jeden z kompletów szczątków jako należący do szeregowego Dubois. Dowództwo poinformowało, że DPAA zakończyła procedurę identyfikacji szeregowego Dubois 22 kwietnia 2026 roku.
28 października DPAA poinformowała na swoim oficjalnym profilu w serwisie X, że 21 października przekazała szczątki szeregowego Dubois, a funkcję specjalnego eskortującego pełnił jego cioteczny wnuk, płk Andrew DuBois. W tym samym wpisie DPAA zaznaczyła, że tożsamość szeregowego Dubois została ustalona 22 kwietnia 2026 roku, po ponad 83 latach.
DPAA transferred the remains of WWII U.S. Army Pvt. Robert E. Dubois on Oct. 21, with his great-nephew, Col. Andrew DuBois, serving as special escort. Dubois was accounted for on April 22, 2026, after more than 83 years.
— Defense POW/MIA Accounting Agency (DPAA) (@dodpaa) 2026년 10월 28일
Read more: https://t.co/6HnCXwuRJD pic.twitter.com/1WT9kaSDS4
Materiały historyczne DPAA wskazują, że 9 kwietnia 1942 roku na Półwyspie Bataan skapitulowało blisko 75 000 żołnierzy – w tym około 65 000 wojskowych filipińskich i około 10 000 amerykańskich. Według dokumentacji jeńców podzielono na 100-osobowe grupy, które przez 11 dni maszerowały 65 mil do San Fernando, po czym przetransportowano ich metalowymi wagonami towarowymi do Capas, skąd musieli przejść kolejne 9 mil do obozu Camp O'Donnell. Z akt wynika, że w ciągu 71 dni funkcjonowania Camp O'Donnell zmarło ponad 1500 żołnierzy amerykańskich i 26 000 filipińskich. Wielu ocalałych jeńców z O'Donnell przeniesiono od czerwca 1942 roku do Obozu nr 1 w Cabanatuan.
Z udostępnionych przez DPAA materiałów dotyczących historii obozu jenieckiego Cabanatuan wynika, że lipiec 1942 roku – miesiąc śmierci szeregowego Dubois – był okresem o najwyższej śmiertelności w obozie. Według tych danych w samym tylko tym miesiącu zmarło 799 amerykańskich jeńców wojennych, a do tak tragicznego bilansu przyczyniły się brak żywności i leków oraz skrajne wycieńczenie organizmów wcześniejszym marszem i warunkami uwięzienia. Z dokumentów wynika, że władze obozowe grzebały zmarłych danego dnia jeńców razem w pojedynczych wspólnych mogiłach, a w czerwcu i lipcu 1942 roku wojska japońskie nie pozwalały na stawianie nagrobków ani wyznaczanie kwater. DPAA odnotowała, że gdy powojenny „Projekt Cabanatuan” U.S. Army dobiegł końca w 1951 roku, spośród 2764 osób pochowanych w obozie 1007 pozostało niezidentyfikowanych. Zgodnie z zapisami pozostali przy życiu jeńcy zostali wyzwoleni 30 stycznia 1945 roku. 111. Pluton Rejestracji Grobów Służby Kwatermistrzowskiej prowadził ekshumacje na cmentarzach Obozów nr 1 i nr 3 w Cabanatuan od grudnia 1945 do początku 1946 roku, identyfikując na podstawie nieśmiertelników lub dokumentów tożsamości blisko 1000 osób. Szczątki, których nie zdołano wówczas zidentyfikować, zostały następnie ponownie pochowane jako nieznane na cmentarzu Fort McKinley Cemetery, który – jak wyjaśnia dokumentacja – jest obecnym cmentarzem Manila American Cemetery zarządzanym przez ABMC.
W artykule opublikowanym 30 października 2024 roku DPAA ogłosiła dokonanie setnej identyfikacji związanej z obozem Cabanatuan. Według agencji obecny projekt identyfikacyjny w Cabanatuan rozpoczął się w sierpniu 2014 roku od ekshumacji 10 niezidentyfikowanych ciał powiązanych z jedną wspólną mogiłą. DPAA wyjaśniła, że identyfikację utrudnia silne przemieszanie szczątków, ich postępująca degradacja oraz brak próbek porównawczych DNA od rodzin. W tamtym czasie DPAA informowała, że w odniesieniu do obozu Cabanatuan pozostało jeszcze ponad 900 niezidentyfikowanych szczątków. Z materiałów historycznych DPAA wynika, że z uwagi na przemieszanie wielu ciał we wspólnych grobach Departament Obrony USA wymaga, aby wnioski o ekshumację składano wyłącznie wtedy, gdy próbki porównawcze DNA od rodzin zostaną zebrane dla co najmniej 60% wszystkich żołnierzy powiązanych z daną mogiłą. „Z wielu powodów jest to naprawdę trudny projekt” – powiedziała antropolog sądowa DPAA Mary Megyesi. „Osiągnięcie liczby 100 identyfikacji to naprawdę niesamowity sukces”.
Dowództwo Zasobów Ludzkich U.S. Army zaznaczyło w komunikacie prasowym, że podległy mu Wydział Repatriacji z Minionych Konfliktów (Past Conflict Repatriations Branch) odgrywa kluczową rolę w odnajdywaniu i nawiązywaniu kontaktu z potomkami żołnierzy zaginionych lub poległych w akcji podczas II wojny światowej oraz wojny koreańskiej, a także w ostatecznym potwierdzaniu tożsamości dotychczas nieodnalezionych lub niezidentyfikowanych szczątków.
Ambasada USA w Manili prezentuje wspólną amerykańsko-filipińską historię wojny i pokoju
Zgodnie z dokumentacją dowództwa w Cabanatuan obok żołnierzy amerykańskich więzieni byli także jeńcy filipińscy. Ambasada USA na Filipinach przedstawiła 31 października na swoim oficjalnym koncie w serwisie X wystawę zatytułowaną „Przez wojnę i pokój: Życie po wyzwoleniu” (Through War and Peace: Life After Liberation), organizowaną wspólnie z Muzeum Ayala w Manili, pisząc: „POTĘŻNA WSPÓLNA HISTORIA W PEŁNEJ ODSŁONIE”. Ambasada dodała: „Zapraszamy, by dowiedzieć się więcej o bliskich więziach łączących Amerykanów i Filipińczyków”.
POWERFUL SHARED HISTORY ON FULL DISPLAY. With incredible partners like @AyalaMuscum, our "Through War and Peace: Life After Liberation" exhibit really comes to life! Come learn more about the close connections between Americans and Filipinos. pic.twitter.com/5yAVMBG8AU
— U.S. Embassy in the Philippines (@USEmbassyPH) 2026년 10월 31일
Amerykańska Komisja ds. Pomników Bitewnych organizuje uroczystości z okazji Dnia Weteranów także na cmentarzach na Filipinach
Amerykańska Komisja ds. Pomników Bitewnych (ABMC) ogłosiła 29 października na swoim oficjalnym profilu w serwisie X: „W ten weekend Dnia Weteranów dołącz do nas, aby uczcić służbę i poświęcenie amerykańskich weteranów”, informując, że uroczystości odbędą się w obiektach zarządzanych przez komisję w Stanach Zjednoczonych, Belgii, Wielkiej Brytanii, Francji, Luksemburgu, Włoszech, Panamie i na Filipinach. ABMC dodała, że udział w uroczystościach jest bezpłatny i otwarty dla publiczności.
This #VeteransDay weekend, join us as we honor the service and commitment of America’s veterans.
— ABMC (@usabmc) 2026년 10월 29일
Ceremonies will take place at our sites in the United States, Belgium, England, France, Luxembourg, Italy, Panama and the Philippines.
Attendance is free and open to the public.
🌐… pic.twitter.com/ZPs1XmkmT8
Biuro Historyka Departamentu Stanu USA odnotowało amerykańską okupację Japonii i traktat z San Francisco po kapitulacji Japonii
Biuro Historyka Departamentu Stanu USA w materiałach podsumowujących politykę w Azji Wschodniej we wczesnym okresie zimnej wojny odnotowało, że po bezwarunkowej kapitulacji Japonii w sierpniu 1945 roku Stany Zjednoczone zajęły Japonię i podjęły reformy mające na celu zbudowanie pokojowej i demokratycznej Japonii. Biuro Historyka zaznaczyło, że w miarę wzrostu wpływów komunistycznych w Azji Wschodniej Stany Zjednoczone zmieniły kierunek, stawiając na uczynienie z Japonii kluczowego sojusznika zimnowojennego, a 8 września 1951 roku podpisano tego samego dnia zarówno traktat pokojowy z San Francisco, jak i traktat bezpieczeństwa między USA a Japonią.
Źródła (KST)
- Komunikat prasowy Dowództwa Zasobów Ludzkich U.S. Army „Lost in 1942, WWII Soldier Returns Home to Albuquerque for Final Rest” (DVIDS, 27 października 2026 r.)
- Wpis Agencji ds. Jeńców Wojennych i Zaginionych w Akcji Departamentu Obrony USA (DPAA) w serwisie X: https://x.com/dodpaa/status/2115584535769612375
- Wpis Ambasady USA na Filipinach w serwisie X: https://x.com/USEmbassyPH/status/2116349688513253484
- Wpis Amerykańskiej Komisji ds. Pomników Bitewnych (ABMC) w serwisie X: https://x.com/usabmc/status/2115896490866462779
- DPAA, „Defense POW/MIA Accounting Agency Makes 100th Cabanatuan Identification” (30 października 2024 r.): https://www.dpaa.mil/News-Stories/Our-Stories/Article/3952069/defense-powmia-accounting-agency-makes-100th-cabanatuan-identification/
- DPAA, „U.S. Casualties and Burials at Cabanatuan POW Camp #1”: https://dpaa-mil.sites.crmforce.mil/WWII_Cabanatuan
- Biuro Historyka Departamentu Stanu USA, „Milestones in the History of U.S. Foreign Relations”: https://history.state.gov/milestones