Papież sześć dni po operacji płuca rozmawiał z Zełenskim i ponownie zaapelował o „rozejm humanitarny” w okupowanych przez Rosję Ołeszkach

WATYKAN · UKRAINA

Papież Leon XIV 19 października (czasu lokalnego) rozmawiał telefonicznie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim i ponownie zaapelował o rozejm humanitarny w okupowanych przez Rosję Ołeszkach w obwodzie chersońskim. Papież trzy dni wcześniej, 16 października, zwrócił się z takim samym apelem do prezydenta Rosji Władimira Putina i przekazał go również stronie ukraińskiej. Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej poinformowało, że rozmowa odbyła się późnym popołudniem. Papież 13 października przeszedł w rzymskiej Poliklinice Gemelli operację usunięcia dolnego płata prawego płuca, 17 października został wypisany ze szpitala, a w ciągu sześciu dni po operacji rozmawiał kolejno z przywódcami obu państw. W Ołeszkach na lewym brzegu Dniepru jest uwięzionych, według szacunków władz ukraińskich, około 2 tys. osób, pozbawionych żywności, prądu i wody.

Papież przekazał Zełenskiemu apel o rozejm skierowany do Putina

Według komunikatu Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej papież podczas rozmowy odniósł się do „poważnej sytuacji w mieście Ołeszki w obwodzie chersońskim (the grave situation in the city of Oleshky, in the Kherson region)” i przypomniał swój „apel o rozejm humanitarny skierowany do prezydenta Federacji Rosyjskiej”. Wyraził nadzieję, że „dzięki współpracy obu stron dotrze pomoc żywnościowa i medyczna”, i wezwał także do „dobrowolnej i bezpiecznej ewakuacji ludności cywilnej”. Biuro prasowe dodało, że papież potwierdził zaangażowanie Stolicy Apostolskiej na rzecz dialogu i pokoju.

Po wezwaniu Putina do rozejmu papież poinformował o tym apelu Zełenskiego i zaapelował o współpracę obu stron przy dostarczaniu pomocy. Kreml w komunikacie o rozmowie z 16 października podał, że wyraził poparcie dla gotowości Stolicy Apostolskiej do pomocy w zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańcom Ołeszek (po rosyjsku Aloszki) i stworzeniu warunków do rozpoczęcia dostaw artykułów pierwszej potrzeby, a obie strony uzgodniły współpracę w tej sprawie. W komunikacie Kremla nie pojawiło się słowo „rozejm”.

Według watykańskiego portalu Vatican News papież i Zełenski po raz pierwszy rozmawiali telefonicznie 12 maja 2025 roku, a po raz pierwszy spotkali się 18 maja tego samego roku po mszy inaugurującej pontyfikat. Ponownie spotkali się w Castel Gandolfo 9 lipca i 9 grudnia 2025 roku, a 3 kwietnia 2026 roku rozmawiali telefonicznie z okazji Wielkanocy.

Zełenski podziękował papieżowi za pamięć o Ukrainie mimo choroby

Kancelaria Prezydenta Ukrainy opublikowała treść rozmowy 19 października o godz. 22.14 czasu kijowskiego i poinformowała, że Zełenski życzył papieżowi po operacji „pełnego i szybkiego powrotu do zdrowia”. Kancelaria opisała przebytą przez papieża operację jako „zabieg usunięcia guza prawego płuca wykrytego we wczesnym stadium”.

„Dziękuję, że w tym osobiście trudnym czasie Jego Świątobliwość pamięta o Ukrainie i modli się za nasz naród (His Holiness remembers Ukraine and prays for our people)” – powiedział Zełenski. Następnie szczegółowo przedstawił papieżowi sytuację związaną z eskalacją ze strony Rosji i nieustannymi rosyjskimi atakami na ukraińskie miasta i wsie.

Obaj rozmawiali o „katastrofie humanitarnej w tymczasowo okupowanych Ołeszkach”. Zełenski poinformował, że Ukraina stara się pomóc tamtejszym mieszkańcom i „przygotowuje niezbędne decyzje”. Kancelaria podała, że papież poinformował Zełenskiego o swoich kontaktach ze stroną rosyjską w tej sprawie. Zełenski podziękował też papieżowi za poparcie i starania na rzecz osiągnięcia godnego pokoju.

Papież jeszcze w szpitalu jako pierwszy zadzwonił do Putina

Według Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej papież w rozmowie z Putinem 16 października wyraził „głębokie zaniepokojenie poważną sytuacją humanitarną w mieście Ołeszki w obwodzie chersońskim”. Zaapelował o rozejm, by mogła dotrzeć pomoc żywnościowa i medyczna, i wezwał do „dobrowolnej i bezpiecznej ewakuacji” ludności cywilnej. Papież przebywał wówczas po operacji w szpitalu Gemelli. Według Kremla, który tego samego dnia opublikował treść rozmowy, Putin życzył papieżowi powrotu do zdrowia i podziękował mu za gotowość do pomocy w rozwiązaniu konfliktu oraz za działania humanitarne. Gdy papież wyraził zaniepokojenie losem cywilów w Ołeszkach, Putin powiedział, że za trudną sytuację humanitarną w mieście odpowiada „reżim kijowski (the Kiev regime's responsibility)”. Kreml określił rozmowę jako „konstruktywną i opartą na wzajemnym szacunku”.

Z inicjatywą rozmowy wystąpił papież. „To Ojciec Święty podjął inicjatywę, by wstawić się za tym oblężonym miastem (È stato il Santo Padre che ha preso l'iniziativa per perorare la causa di questa città assediata)” – powiedział 16 października watykański sekretarz stanu kardynał Pietro Parolin podczas konferencji naukowej na Katolickim Uniwersytecie Najświętszego Serca. Parolin powiedział, że w Ołeszkach jest „około 2 tys. cywilów potrzebujących korytarza ewakuacyjnego”, i wyraził nadzieję, że Putin zrealizuje apel papieża.

Była to druga rozmowa papieża z Putinem, po rozmowie z 4 czerwca 2025 roku, gdy od wyboru Leona XIV nie minął jeszcze miesiąc. Stolica Apostolska dwukrotnie wysyłała do Moskwy kardynała Matteo Zuppiego, po raz drugi pod koniec września 2026 roku. Sekretarz Stolicy Apostolskiej ds. relacji z państwami abp Paul Richard Gallagher również w sierpniu 2026 roku przez trzy dni przebywał w Moskwie.

16 października, w dniu rozmowy z Putinem, papież wydał też orędzie na Światowy Dzień Żywności. W orędziu skierowanym do dyrektora generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) Qu Dongyu papież napisał: „Chleb nie powinien być ani narzędziem nacisku geopolitycznego, ani niestabilnym aktywem finansowym”. „Nigdy też nie może być używany jako broń wojenna” – napisał, dodając: „uniemożliwianie dotarcia chleba do kogokolwiek jest straszliwą obrazą ludzkiej godności”. Wcześniej, podczas modlitwy Anioł Pański 11 października, odnosząc się do wojny w Ukrainie, zaapelował do stron o umożliwienie bezpiecznego transportu zboża przez Morze Czarne. „Chleb powszedni milionów ludzi nie może być zakładnikiem wojny” – powiedział wówczas papież.

W Ołeszkach ok. 2 tys. osób jest uwięzionych bez żywności, prądu i wody

Ołeszki leżą naprzeciwko Chersonia po drugiej stronie Dniepru. Miasto jest obecnie okupowane przez wojska rosyjskie. Vatican News podał, że most prowadzący do Chersonia został zniszczony, a drogi są zaminowane, więc nie ma drogi ucieczki.

Chersońska Obwodowa Administracja Wojskowa poinformowała 27 września, że wojska rosyjskie przetrzymują w Ołeszkach około 2 tys. mieszkańców, w tym blisko 50 dzieci. Administracja wyjaśniła, że mieszkańcy żyją bez żywności, prądu i wody, a drogi wyjazdu z miasta są praktycznie zablokowane.

Misja Monitorowania Praw Człowieka ONZ w Ukrainie (HRMMU) w raporcie z 25 czerwca przedstawiła wyniki rozmów z ponad 20 mieszkańcami Ołeszek i Hołej Prystani. Według misji od początku 2026 roku w obu miejscowościach zginęło co najmniej 29 cywilów, a 54 zostało rannych. 5 marca w Ołeszkach dron spadł na kolejkę po żywność, zabijając dwóch cywilów. Na początku maja dron zranił miejscowego pracownika medycznego, a zaraz potem drugi dron zabił go wraz z mężczyzną, który przyszedł mu z pomocą. 2 czerwca cywilny konwój z żywnością i pomocą najechał na minę przy wjeździe do miasta; jedna osoba zginęła, a trzy zostały ranne.

Według misji ostatni sklep spożywczy w Ołeszkach przestał normalnie działać w styczniu 2026 roku. Według stanu na 24 czerwca od 26 maja do Ołeszek nie dotarła żywność. Czworo rannych mieszkańców wymagało przewiezienia na leczenie do Skadowska, ale nie zostało ewakuowanych, a jeden pacjent szpitala zmarł w oczekiwaniu na transport. Wolontariusze przez kilka miesięcy wyprowadzili około 180 osób; największą grupę stanowiły 32 osoby, które opuściły Ołeszki podczas trzydniowego osłabienia walk 9–11 maja. „Ludzie nie mogą wyjechać, żywność nie może dotrzeć, a chorzy i ranni nie otrzymują potrzebnej opieki” – powiedziała szefowa misji Danielle Bell. „Lokalny rozejm jest pilnie potrzebny” – dodała.

Władze ukraińskie szacują, że w przyfrontowych miejscowościach okupowanej części obwodu chersońskiego, w tym w Ołeszkach, pozostaje do 6 tys. cywilów, w tym ponad 180 dzieci. Misja poinformowała, że Ukraina i Rosja rozmawiały o lokalnym rozejmie w celu ewakuacji, ale nie doszły do porozumienia.

Ukraina nadal dostarcza żywność za pomocą dronów przez rzekę

Według Chersońskiej Obwodowej Administracji Wojskowej ukraińskie wojsko i administracja od marca dostarczają żywność do Ołeszek dronami przez Dniepr. W operacjach uczestniczyły m.in. 30. Korpus Piechoty Morskiej, 34. Brygada Piechoty Morskiej „Borysfen”, jednostka „Wołharycz” 11. Brygady Gwardii Narodowej, 34. Pułk Gwardii Narodowej i 79. Oddział Straży Granicznej. Podczas transportu, który administracja uznała za jedną z największych operacji, wysłano „około 4000 kg żywności jednocześnie do 100 wyznaczonych punktów w mieście”.

Administracja twierdzi, że wojska rosyjskie zestrzeliwują drony z pomocą, a żywność przeznaczoną dla dzieci i osób starszych odbierają lub odsprzedają. Według administracji rosyjscy żołnierze zatrzymują i biją mieszkańców, którzy otrzymali paczki z pomocą. Administracja określiła celowe blokowanie pomocy i wywoływanie głodu jako „zbrodnię wojenną, która nie ulega przedawnieniu”.

Rzecznik praw człowieka ukraińskiego parlamentu (ombudsman) Dmytro Łubinec oświadczył 1 kwietnia: „Ołeszki nie żyją, lecz przeżywają”. Poinformował, że na początku marca zwrócił się do rosyjskiej rzecznik praw człowieka i Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (MKCK) o korytarz humanitarny dla ewakuacji cywilów. „To nie jest zwykły kryzys humanitarny. To celowy terror Federacji Rosyjskiej wobec ludności cywilnej” – stwierdził. Łubinec uznał sytuację nie za uboczny skutek wojny, lecz za celową politykę Rosji, wspominając też o następstwach wysadzenia zapory elektrowni wodnej w Kachowce. Jako podstawę wskazał art. 55 i 59 konwencji genewskiej, nakładające na państwo okupujące obowiązek zaopatrywania ludności w żywność i leki.