Dwa chińskie okręty rozpoznawcze wpłynęły na Pacyfik przez cieśninę Ōsumi i wody przy Miyako tuż przed rozpoczęciem ćwiczeń USA i Japonii Keen Sword 27

TOKIO

Dwa chińskie okręty rozpoznawcze typu Dongdiao 17–18 października, przed rozpoczęciem wspólnych ćwiczeń USA i Japonii Keen Sword 27, wyszły na Pacyfik, przepływając odpowiednio przez cieśninę Ōsumi oraz przez wody między główną wyspą Okinawy a wyspą Miyako. Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii poinformował w komunikacie z 19 października (czasu lokalnego), że okręt rozpoznawczy o numerze burtowym 796 przepłynął przez wody między Okinawą a Miyako, a okręt o numerze 798 przez cieśninę Ōsumi. 19 października, w dniu rozpoczęcia Keen Sword 27, dwa chińskie wojskowe drony i samolot rozpoznawczy Y-9 dotarły nad Pacyfik, w związku z czym poderwano myśliwce Powietrznych Sił Samoobrony. Tego jednego dnia Połączony Sztab opublikował cztery komunikaty dotyczące okrętów chińskiej marynarki wojennej, jeden dotyczący chińskich samolotów wojskowych i dwa dotyczące rosyjskich samolotów wojskowych.

Okręt 796 typu Dongdiao popłynął na południe spod wyspy Kume i przeszedł między Okinawą a Miyako

Według Połączonego Sztabu Morskie Siły Samoobrony w sobotę 17 października około godz. 11.00 wykryły chiński okręt rozpoznawczy typu Dongdiao (numer burtowy 796) płynący na południe ok. 80 km na północny zachód od wyspy Kume w prefekturze Okinawa. Okręt przepłynął następnie na południe przez wody między główną wyspą Okinawy a Miyako i skierował się w stronę Pacyfiku. Obserwację i zbieranie informacji prowadził samolot patrolowy P-1 z 5. Skrzydła Lotniczego (baza Naha).

Japońskie Ministerstwo Obrony klasyfikuje jednostki typu Dongdiao jako „okręty zbierania informacji” (情報収集艦). Tymi samymi wodami 14 października przepłynęła na Pacyfik grupa lotniskowca Liaoning. Według komunikatu Połączonego Sztabu z 14 października Liaoning (numer burtowy 16), dwa niszczyciele rakietowe typu Renhai i jeden niszczyciel rakietowy typu Luyang III płynęły we wtorek 13 października około godz. 11.00 na południe ok. 390 km na południowy zachód od wysp Danjo w prefekturze Nagasaki, a 14 października przepłynęły na południowy wschód między główną wyspą Okinawy a Miyako. Morskie Siły Samoobrony skierowały wówczas niszczyciel eskortowy „Yūgiri” z 1. Dywizjonu Okrętów Nawodnych (Jokosuka), samolot P-1 z 4. Skrzydła Lotniczego (Atsugi) oraz P-3C z 5. Skrzydła Lotniczego (Naha), a Powietrzne Siły Samoobrony poderwały myśliwce w związku ze startami i lądowaniami samolotów pokładowych.

Okręt 796 przepłynął przez cieśninę Ōsumi także w czerwcu tego roku. Według komunikatu Połączonego Sztabu z 11 czerwca Morskie Siły Samoobrony w środę 10 czerwca około godz. 6.00 wykryły okręt rozpoznawczy typu Dongdiao (numer burtowy 796) płynący na północny wschód ok. 80 km na zachód od wyspy Kuchinoerabu (prefektura Kagoshima). Okręt przepłynął wówczas na wschód przez cieśninę Ōsumi i skierował się na Pacyfik, a obserwację prowadziła jednostka „Ōtaka” z 3. Dywizjonu Patrolowego (Sasebo). Po czterech miesiącach ten sam okręt wyszedł tym razem na Pacyfik przez wody między Okinawą a Miyako.

Okręt 798 popłynął spod wyspy Kuchinoerabu przez cieśninę Ōsumi na Pacyfik

Tego samego dnia około godz. 15.00 Morskie Siły Samoobrony wykryły okręt rozpoznawczy typu Dongdiao (numer burtowy 798) płynący na wschód ok. 100 km na zachód od wyspy Kuchinoerabu. Połączony Sztab poinformował, że okręt od soboty 17 do niedzieli 18 października przepłynął na wschód przez cieśninę Ōsumi i skierował się na Pacyfik. Do obserwacji skierowano jednostkę „Amakusa” z 1. Dywizjonu Wsparcia Szkolenia Nawodnego (Sasebo) i samolot patrolowy P-1 z 4. Skrzydła Lotniczego (Atsugi).

Pierwsze wykrycie obu okrętów rozpoznawczych dzieliły cztery godziny. Oba okręty, korzystając z różnych przejść, wyszły na Pacyfik w ten sam weekend. Połączony Sztab nie ujawnił ich dalszych tras ani rejonów działania na Pacyfiku.

Połączony Sztab nie powiązał ruchów chińskich okrętów z Keen Sword 27. Okręty typu Dongdiao wyszły jednak na Pacyfik 17–18 października, tuż przed rozpoczęciem ćwiczeń Keen Sword 27, które według ogłoszenia Połączonego Sztabu z 29 września odbywają się w dniach 19–29 października.

W ten sam weekend pięć innych jednostek, w tym dwa niszczyciele rakietowe i okręt zaopatrzeniowy, przemieszczało się przez oba przejścia

Przed okrętami rozpoznawczymi tymi samymi przejściami przepłynęło pięć chińskich okrętów nawodnych. Morskie Siły Samoobrony w piątek 16 października około godz. 23.00 wykryły dwie jednostki płynące na południowy wschód ok. 140 km na zachód od wyspy Kuchinoerabu: niszczyciel rakietowy typu Luyang III (numer burtowy 121) i szybki okręt wsparcia bojowego typu Fuyu (numer burtowy 901). Oba okręty 17 października (sobota) przepłynęły na wschód przez cieśninę Ōsumi i skierowały się na Pacyfik. Obserwowały je jednostka „Mikuma” z 3. Dywizjonu Patrolowego (Sasebo) i samolot patrolowy P-1 z 1. Skrzydła Lotniczego (Kanoya).

Była też grupa, która płynęła w przeciwnym kierunku. Morskie Siły Samoobrony w piątek 16 października około godz. 16.00 wykryły trzy okręty płynące na północny wschód ok. 220 km na południe od wyspy Miyako (prefektura Okinawa): niszczyciel rakietowy typu Luyang III (numer burtowy 122), fregatę typu Jiangkai II (numer burtowy 576) i okręt zaopatrzeniowy typu Fuchi (numer burtowy 889). Trzy jednostki 17 października (sobota) przepłynęły na północny zachód przez wody między główną wyspą Okinawy a Miyako i skierowały się na Morze Wschodniochińskie. Obserwację prowadziły samoloty P-1 z 1. Skrzydła Lotniczego (Kanoya) i z 5. Skrzydła Lotniczego (Naha).

Łącznie w komunikatach z 19 października Połączony Sztab podał informacje o siedmiu okrętach chińskiej marynarki wojennej w dniach 16–18 października. Cztery z nich wyszły na Pacyfik, a trzy przemieściły się z rejonu Pacyfiku na Morze Wschodniochińskie. Spośród czterech trzy skorzystały z cieśniny Ōsumi, a jeden z wód między Okinawą a Miyako. Wcześniej, 14 października, Liaoning (numer burtowy 16), dwa niszczyciele rakietowe typu Renhai (numery burtowe 103 i 104) oraz niszczyciel rakietowy typu Luyang III (numer burtowy 123) wykryto ok. 250 km na południe od wyspy Ishigaki. Połączony Sztab podał, że samoloty i śmigłowce pokładowe tej grupy wykonały ok. 10 startów i lądowań, a 15 października cztery okręty skierowały się na Morze Południowochińskie.

W dniu rozpoczęcia ćwiczeń, 19 października, dwa drony i Y-9 przeleciały nad wodami między wyspami aż nad Pacyfik

W poniedziałek 19 października, w dniu rozpoczęcia Keen Sword 27, aktywne były chińskie samoloty wojskowe. Według Połączonego Sztabu od rana do popołudnia chiński rozpoznawczy dron BZK-005 i samolot rozpoznawczy Y-9 nadleciały znad Morza Wschodniochińskiego, przeleciały między główną wyspą Okinawy a Miyako i dotarły nad Pacyfik. Obie maszyny krążyły nad Pacyfikiem, po czym zawróciły i tą samą trasą odleciały w stronę kontynentu.

Tego samego dnia od rana do popołudnia rozpoznawczo-uderzeniowy dron TB-001 obrał inną trasę. TB-001 nadleciał znad Morza Wschodniochińskiego, przeleciał między wyspą Yonaguni a Tajwanem, dotarł nad Pacyfik, a następnie poleciał w rejon wyspy Amami Ōshima. Dron następnie zawrócił, przeleciał między główną wyspą Okinawy a Miyako i skierował się w stronę kontynentu. Południowo-Zachodnie Dowództwo Obrony Powietrznej Powietrznych Sił Samoobrony poderwało myśliwce.

Chińskie drony także wcześniej w październiku kilkakrotnie latały w pobliżu Japonii. Połączony Sztab poinformował, że w piątek 9 października po południu jeden TB-001 nadleciał od strony kontynentu, zmienił kurs w rejonie głównej wyspy Okinawy i poleciał na północny wschód, a następnie w rejonie wysp Danjo w prefekturze Nagasaki ponownie zmienił kurs i zawrócił. W środę 14 października rano jedna maszyna uznana za chińskiego drona przeleciała między wyspą Yonaguni a Tajwanem i dotarła nad Pacyfik, a po południu tego dnia jeden Y-9 i jeden rozpoznawczy dron WZ-7 latały nad Morzem Wschodniochińskim. W obu przypadkach poderwano myśliwce Powietrznych Sił Samoobrony.

TB-001 to typ, który Połączony Sztab klasyfikuje w komunikatach jako „rozpoznawczo-uderzeniowy dron”. W materiałach Połączonego Sztabu o poderwaniach myśliwców w pierwszym półroczu roku budżetowego 2026 wśród opisanych nietypowych lotów znalazły się dwa loty TB-001, 12 czerwca i 18 sierpnia, oba razem z Y-9. W październiku, już w drugim półroczu, ogłoszono loty TB-001 także 9 i 19 października.

Cieśnina Ōsumi należy do pięciu „obszarów szczególnych”, w których Japonia ograniczyła morze terytorialne do 3 mil morskich

Cieśnina Ōsumi, przez którą przepłynęły trzy chińskie okręty, jest w świetle japońskiego prawa „obszarem szczególnym”. Art. 1 japońskiej ustawy o morzu terytorialnym i strefie przyległej (ustawa nr 30 z 52. roku ery Shōwa) określa granicę japońskiego morza terytorialnego jako „linię w odległości 12 mil morskich od linii podstawowej”. Jeżeli linia ta przekracza linię środkową mierzoną od linii podstawowych, w tej części granicę stanowi linia środkowa. Jednak ust. 2 przepisów uzupełniających tej ustawy stanowi, że „na razie” art. 1 nie ma zastosowania do pięciu „obszarów szczególnych”: cieśniny La Pérouse’a (Sōya), cieśniny Tsugaru, wschodniego i zachodniego przejścia Cieśniny Cuszimskiej oraz cieśniny Ōsumi. Do obszarów szczególnych zalicza się też przyległe do nich wody, które ze względu na zwykłe trasy żeglugi uznaje się za stanowiące z nimi całość.

Zgodnie z ust. 2 przepisów uzupełniających japońskie morze terytorialne w tych pięciu obszarach szczególnych ogranicza się do wód do linii w odległości 3 mil morskich od linii podstawowej oraz do linii z nią połączonych. Ust. 3 przepisów uzupełniających stanowi, że „zasięg obszarów szczególnych i linie określone w poprzednim ustępie ustala się rozporządzeniem rządu”.

Przez cieśninę Ōsumi przepłynęły tym razem trzy jednostki: okręt rozpoznawczy 798, niszczyciel rakietowy 121 i szybki okręt wsparcia bojowego 901. Obserwowały je jednostki „Amakusa” i „Mikuma” z Sasebo oraz samoloty patrolowe P-1 z Kanoyi i Atsugi. W komunikatach Połączonego Sztabu nie ma informacji, by chińskie okręty wpłynęły na japońskie morze terytorialne.

Przejścia okrętów typu Dongdiao przez cieśninę Ōsumi powtarzają się w tym roku z udziałem jednostek o różnych numerach

Z opublikowanych w tym roku komunikatów Połączonego Sztabu wynika, że okręty typu Dongdiao o różnych numerach burtowych wielokrotnie przepływały przez cieśninę Ōsumi. Według komunikatu z 13 kwietnia Morskie Siły Samoobrony w sobotę 11 kwietnia około godz. 3.00 wykryły okręt rozpoznawczy typu Dongdiao (numer burtowy 799) płynący na południowy wschód ok. 90 km na zachód od wysp Kusagaki (prefektura Kagoshima). Okręt przepłynął na wschód przez cieśninę Ōsumi i skierował się na Pacyfik.

Połączony Sztab poinformował, że okręt 799 jest tą samą jednostką, która w niedzielę 29 marca przepłynęła na północny wschód przez Cieśninę Cuszimską, a od czwartku 9 do piątku 10 kwietnia ponownie przepłynęła przez nią na południowy zachód. Okręt popłynął więc Cieśniną Cuszimską na północny wschód, wrócił nią na południowy zachód, a następnego dnia wyszedł przez cieśninę Ōsumi na Pacyfik. Do obserwacji skierowano wówczas jednostkę „Genkai” z 1. Dywizjonu Wsparcia Szkolenia Nawodnego (Kure) i P-1 z 1. Skrzydła Lotniczego (Kanoya).

W lipcu odnotowano też przejście w przeciwnym kierunku. Według komunikatu z 9 lipca Morskie Siły Samoobrony we wtorek 7 lipca około godz. 9.00 wykryły okręt rozpoznawczy typu Dongdiao (numer burtowy 795) i okręt ratowniczy typu Haijiu 101 (numer burtowy 861) płynące na północny zachód ok. 80 km na wschód od wyspy Tanegashima. Oba okręty przepłynęły na zachód przez cieśninę Ōsumi i skierowały się na Morze Wschodniochińskie, a obserwowała je jednostka „Harusame” z 7. Dywizjonu Okrętów Nawodnych (Sasebo). Połączony Sztab poinformował, że okręt 795 to ta sama jednostka, która w poniedziałek 29 czerwca przepłynęła na północny wschód przez wody między wyspami Amami Ōshima i Yokoate. W komunikatach z kwietnia, czerwca, lipca i obecnym jako okręty typu Dongdiao przepływające przez cieśninę Ōsumi pojawiają się cztery numery burtowe: 795, 796, 798 i 799.

Keen Sword 27 rozpoczęły się 19 października z udziałem 45 tys. żołnierzy Sił Samoobrony i 40 okrętów

Keen Sword to wspólne ćwiczenia połączone USA i Japonii zapoczątkowane w roku budżetowym 1985 (60. roku ery Shōwa); w tym roku odbywają się po raz 18. w formie ćwiczeń z udziałem wojsk. Według materiałów ogłoszonych przez Połączony Sztab 29 września Keen Sword 27 odbywają się od poniedziałku 19 do czwartku 29 października na wodach i w przestrzeni powietrznej wokół Japonii, w obiektach Sił Samoobrony i sił USA w Japonii, na cywilnych lotniskach i w portach oraz na krajowych gruntach publicznych i prywatnych. W ćwiczeniach bierze udział ok. 45 tys. żołnierzy Sił Samoobrony, ok. 6100 pojazdów, ok. 40 okrętów i ok. 260 statków powietrznych. Spośród sił zagranicznych oprócz wojsk USA i Australii uczestniczą siły Kanady, Francji, Niemiec, Holandii, Nowej Zelandii i Filipin. Według informacji przekazanych prefekturze Saitama przez Biuro Obrony Północnego Kantō baza Iruma posłuży jako miejsce startów i lądowań m.in. przy szkoleniu desantu spadochronowego, a na jej terenie zostanie otwarty polowy tymczasowy punkt medyczny do wspólnych ćwiczeń leczenia z wojskami USA i innymi. W materiałach wymieniono ok. 100 żołnierzy Bundeswehry oraz po jednym samolocie A400M i A321, po ok. 5 żołnierzy z Nowej Zelandii i Filipin oraz ok. 3 żołnierzy z Holandii. Niemiecki A400M przyleciał do bazy Iruma 16 października i pozostanie tam do 29 października, a personel przylatujący A321 do bazy Hyakuri 19 października ma zostać przewieziony do bazy Iruma pojazdami Lądowych Sił Samoobrony.

Szef Połączonego Sztabu Uchikura, pytany na regularnej konferencji prasowej 9 października o skalę ćwiczeń, powiedział, że ustalono ją z uwzględnieniem potrzeb szkoleniowych obu państw, i dodał: „Proszę uznać, że to, iż skala jest bliska maksymalnej, jest wyrazem poczucia zagrożenia i wyrazem potrzeb szkoleniowych” (最大に近い規模となったことは、危機感の表れであり、訓練ニーズの表れだとお考えください). Wyjaśnił, że siły Sił Samoobrony i wojsk USA zostaną rozmieszczone na obszarach wyspiarskich, w tym na wyspach Sakishima, by przećwiczyć szereg działań, m.in. dowodzenie i kontrolę, transport jednostek, zaopatrzenie oraz wspólną walkę z okrętami. W innej odpowiedzi, dotyczącej pocisków dalekiego zasięgu, Uchikura stwierdził, że ćwiczenia „nie są wymierzone w żadne konkretne państwo ani region” (特定の国や地域を念頭に置いたものではなく).

Minister obrony Koizumi poinformował na konferencji prasowej po posiedzeniu rządu 16 października, że w czasie Keen Sword 27 amerykańskie i japońskie Ospreye będą korzystać z lotnisk Miyako i Ishigaki do przewozu sprzętu USA i Japonii na ćwiczenia w regionie Sakishima. Koizumi powiedział: „Chcemy dołożyć starań, by wpływ na mieszkańców regionu ograniczyć do minimum” (地域の皆様に対する影響、これを最小限にとどめるように努めていきたいと思います).

Minister obrony Koizumi przyznał, że zdolności rozpoznania i obserwacji od strony Pacyfiku są ograniczone

Na tej samej konferencji Koizumi, pytany o wyjście grupy Liaoning na Pacyfik, ocenił, że aktywność Chin rośnie. Powiedział: „Chiny w ostatnich latach coraz bardziej rozszerzają i intensyfikują działalność wojskową w pobliżu naszego kraju” (中国は近年、我が国周辺における軍事活動をますます拡大・活発化させており). Dodał, że Chiny najwyraźniej dążą do zwiększenia zdolności operowania lotniskowcami i prowadzenia operacji na odległych wodach i w odległej przestrzeni powietrznej.

Koizumi mówił też o lukach w japońskiej obserwacji. Powiedział: „W sytuacji, gdy na Pacyfiku nasila się działalność wojskowa państw sąsiednich, zdolności Ministerstwa Obrony i Sił Samoobrony do zbierania informacji oraz obserwacji i nadzoru od strony Pacyfiku są ograniczone, a wzmocnienie systemu obrony jest pilną potrzebą” (防衛省・自衛隊の太平洋側における情報収集・警戒監視能力は限定的であり、防衛体制の強化は急務です). Co do planowanej jeszcze w tym roku nowelizacji trzech dokumentów bezpieczeństwa powiedział: „Nie będę wchodził w szczegóły, ale pogłębimy konkretne i realistyczne prace nad nowelizacją do końca roku”.

Wzrosła także liczba poderwań myśliwców. Według materiałów Połączonego Sztabu z 16 października w pierwszym półroczu roku budżetowego 2026 (1 kwietnia – 30 września) Powietrzne Siły Samoobrony poderwały myśliwce 442 razy, wobec 265 w analogicznym okresie poprzedniego roku. W tym 285 razy w reakcji na chińskie samoloty (rok wcześniej 198) i 152 razy na rosyjskie (59). Południowo-Zachodnie Dowództwo Obrony Powietrznej poderwało myśliwce 201 razy, wobec 189 w analogicznym okresie poprzedniego roku.

W ten sam weekend w stronę Japonii poleciał też rosyjski samolot rozpoznawczy. Połączony Sztab poinformował w komunikacie z 19 października, że w sobotę 17 października od rana do popołudnia rosyjski samolot rozpoznawczy IL-20 nadleciał od strony kontynentu, przeleciał nad Morzem Japońskim aż w rejon prefektury Kioto, po czym zmienił kurs i zawrócił. Powietrzne Siły Samoobrony poderwały myśliwce m.in. Północnego Dowództwa Obrony Powietrznej.

Źródła (KST)

• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · 中国海軍艦艇の動向について（ドンディアオ／沖縄本島ー宮古島間南進） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_04.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · 中国海軍艦艇の動向について（ドンディアオ／大隅海峡南東進） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_05.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · 中国海軍艦艇の動向について（ルーヤンⅢ／大隅海峡南東進） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_03.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · 中国海軍艦艇の動向について（ルーヤンⅢ、ジャンカイⅡ／沖縄本島ー宮古島間北西進） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_02.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · 中国軍機の動向について（BZK-005・Y-9・TB-001 与那台・沖宮） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_06.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-19 · ロシア軍機の動向について（IL-20） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261019_01.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-15 · 中国海軍艦艇の動向について（空母「遼寧」ほか３隻／発着艦実績／南シナ海へ） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261015_02.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-14 · 中国海軍艦艇の動向について（空母「遼寧」ほか３隻） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261014_01.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · lista komunikatów prasowych (7 komunikatów opublikowanych 2026-10-19) · https://www.mod.go.jp/js/press/index.html
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-14 · 中国軍機の動向について（UAV,Y-9,WZ-7） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261014_02.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-09 · 中国軍機の動向について（TB-001） · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261009_02.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-07-09 · 中国海軍艦艇の動向について · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20260709_01.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-06-11 · 中国海軍艦艇の動向について · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20260611_01.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-04-13 · 中国海軍艦艇の動向について · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20260413_01.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-16 · ２０２６年度上半期までの緊急発進実施状況について · https://www.mod.go.jp/js/pdf/2026/p20261016_07.pdf
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-09-29 · 令和８年度日米共同統合演習「Ｋｅｅｎ Ｓｗｏｒｄ２７」 (wersja opublikowana przez prefekturę Saitama) · https://www.pref.saitama.lg.jp/documents/287927/20260929tougoubakuryoukanbukouhyousiryou.pdf
• Prefektura Saitama · 2026-09-29 · 令和8年度日米共同統合演習(実動演習)(KS27)の実施について (informacje przekazane przez Biuro Obrony Północnego Kantō) · https://www.pref.saitama.lg.jp/a0101/kichitaisaku/jyouhouteikyou20260929.html
• Połączony Sztab Ministerstwa Obrony Japonii · 2026-10-09 14:00 · 統合幕僚長記者会見 · https://www.mod.go.jp/js/about/message/2026/1009.html
• Ministerstwo Obrony Japonii · 2026-10-16 08:37 · 防衛大臣閣議後会見 · https://www.mod.go.jp/j/press/kisha/2026/1016a.html
• e-Gov, wyszukiwarka aktów prawnych · 領海及び接続水域に関する法律（昭和52年法律第30号）, art. 1 oraz ust. 2 i 3 przepisów uzupełniających · https://laws.e-gov.go.jp/law/352AC0000000030 (tekst: https://laws.e-gov.go.jp/api/1/lawdata/352AC0000000030)