Osiedle klitek w Dongja-dong: obiecana przeprowadzka przesunięta o sześć lat, publicznych mieszkań na wynajem mniej – 1000 zamiast 1250

SEUL

Docelowy termin przeprowadzki w projekcie mieszkań publicznych na osiedlu klitek (jjokbang) Dongja-dong przed Dworcem Seulskim, któremu rząd w 2021 r. obiecał „przeprowadzkę w 2026 r.”, przesunięto o sześć lat, na 2032 r., a liczbę publicznych mieszkań na wynajem, których w planie z 2021 r. miało być 1250, zmniejszono do 1000. Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu poinformowało 20 października, że wyznacza i ogłasza jako strefę mieszkań publicznych obszar 47 573,9 m² wokół osiedla klitek Dongja-dong w dzielnicy Yongsan. Od pierwszej zapowiedzi do wyznaczenia strefy minęło 5 lat i 8 miesięcy. Tego samego dnia prezydent Lee Jae-myung zażądał na posiedzeniu rządu „wojny błyskawicznej o podaż”, maksymalnie skracającej czas do rozpoczęcia budowy, ale docelowy termin rozpoczęcia budowy w Dongja-dong to 2029 r., za trzy lata.

Obietnica „przeprowadzki w 2026 r.” z 2021 r. przesunięta o sześć lat, na 2032 r.

Ministerstwo gospodarki przestrzennej, władze Seulu i dzielnica Yongsan przedstawiły 5 lutego 2021 r. „plan realizacji projektu mieszkań publicznych i rewitalizacji miejskiej w celu poprawy warunków mieszkaniowych na osiedlu klitek przy Dworcu Seulskim”. Podczas tej prezentacji, w której uczestniczył ówczesny minister gospodarki przestrzennej Byeon Chang-heum, rząd sztywno określił harmonogram: „planuje zakończyć wyznaczanie strefy w tym roku”, a „w przyszłym roku przystąpić do planu strefy i odszkodowań, w 2023 r. rozpocząć budowę osiedla mieszkań publicznych, w 2026 r. przeprowadzić mieszkańców, a w 2030 r. zakończyć zagospodarowanie terenów pod prywatne mieszkania na sprzedaż”. Jako wspólnych realizatorów projektu wskazano Korea Land and Housing Corporation (LH) i Seoul Housing and Communities Corporation (SH).

Zestawiając to z harmonogramem z obecnego ogłoszenia, wyznaczenie strefy opóźniło się o pięć lat (z 2021 na 2026 r.), rozpoczęcie budowy o sześć lat (z 2023 na 2029 r.), a przeprowadzka o sześć lat (z 2026 na 2032 r.). Rok 2030, w którym według planu z 2021 r. miało zostać zakończone nawet zagospodarowanie terenów pod prywatne mieszkania na sprzedaż, w nowym harmonogramie jest rokiem następującym po rozpoczęciu budowy mieszkań publicznych. Ten rok miał być rokiem, w którym mieszkańcy klitek zamieszkają już w nowych mieszkaniach; w rzeczywistości zakończyła się dopiero pierwsza procedura ustawowa, ustalająca granice strefy projektu.

Ministerstwo zapowiada, że „bez zakłóceń przeprowadzi dalsze procedury”

W komunikacie z tego dnia ministerstwo oświadczyło, że „na pełną skalę rozpoczyna projekt mieszkań publicznych mający gruntownie poprawić złe warunki mieszkaniowe na osiedlu klitek Dongja-dong przed Dworcem Seulskim i zwiększyć podaż mieszkań dobrej jakości w centrum miasta”. Teren projektu opisało jako „kluczową lokalizację w centrum miasta, przylegającą do Dworca Seulskiego, gdzie skupione są ważne obiekty biurowe i handlowe”, i dodało, że oprócz podaży mieszkań na dużą skalę spodziewa się przekształcenia go w przestrzeń wielofunkcyjną o wysokiej gęstości zabudowy. Co do harmonogramu, podało: „Po dalszych procedurach, takich jak opracowanie planu strefy, odszkodowania i przesiedlenia, celem jest rozpoczęcie budowy w 2029 r. oraz ukończenie i przeprowadzka w 2032 r.”.

Ministerstwo zapowiedziało, że obecnym mieszkańcom klitek w pierwszej kolejności zapewni publiczne mieszkania na wynajem o powierzchni użytkowej co najmniej 21 m², wyposażone w każdym lokalu w kuchnię, łazienkę i toaletę oraz ogrzewanie i klimatyzację, a na czas budowy przygotuje zakwaterowanie tymczasowe, wspierając ich od przesiedlenia aż po ponowne osiedlenie. Obecne osiedle klitek Dongja-dong ministerstwo opisało jako „obszar, na którym skupione są stare budynki i brakuje podstawowej infrastruktury, więc poprawa warunków mieszkaniowych jest pilna”.

Zdaniem dyrektora ds. polityki podaży mieszkań w ministerstwie, Lee Jae-pyeong, „ponieważ dzięki wyznaczeniu strefy projekt w Dongja-dong wchodzi w konkretną fazę realizacji, ważne jest, by dalsze procedury przebiegły bez zakłóceń”. „Będziemy realizować projekt we współpracy z właściwymi instytucjami, wspierając stabilne ponowne osiedlenie mieszkańców klitek i w pełni uwzględniając opinie rady mieszkańców” – czytamy w dalszej części wypowiedzi.

Publicznych mieszkań na wynajem mniej – 1000 zamiast 1250

Opóźnił się nie tylko harmonogram. Plan z 2021 r. przewidywał budowę „łącznie 2410 mieszkań, w tym 1450 mieszkań publicznych (1250 na wynajem i 200 na sprzedaż) dla ponownego osiedlenia dotychczasowych mieszkańców, w tym mieszkańców klitek, oraz 960 prywatnych mieszkań na sprzedaż”. W obecnym ogłoszeniu jest to 2150 mieszkań: 1000 publicznych mieszkań na wynajem i 1150 mieszkań na sprzedaż. Powierzchnia projektu niewiele się różni – 47 000 m² w 2021 r. i 47 573,9 m² obecnie – ale łączna liczba mieszkań zmniejszyła się o 260. W 2021 r. rząd mówił, że „najpierw zbuduje mieszkania na wynajem dla ponownego osiedlenia ok. 1000 obecnych mieszkańców osiedla klitek”. Obecny komunikat podaje, że powstanie 1000 publicznych mieszkań na wynajem, które w pierwszej kolejności otrzymają obecni mieszkańcy klitek.

Spadek objął głównie publiczne mieszkania na wynajem. Ich liczba zmniejszyła się z 1250 do 1000, czyli o 250, o 20 proc. Liczba mieszkań na sprzedaż spadła tylko o 10, z 1160 (200 publicznych i 960 prywatnych) do 1150. Udział publicznych mieszkań na wynajem w całości spadł z ok. 52 do ok. 47 proc.

W 2021 r. rząd podał też w liczbach obietnice dotyczące warunków. Mówił wówczas, że mieszkańcy klitek „będą mogli mieszkać w wygodnej przestrzeni, dwu-, trzykrotnie większej niż dotychczas, za niski czynsz na poziomie ok. 15 proc. obecnego”. Także w odniesieniu do zakwaterowania tymczasowego podał miejsce i liczbę osób: „Zakwaterowanie tymczasowe dla ok. 150 mieszkańców klitek zostanie przygotowane m.in. z wykorzystaniem pensjonatów w strefie projektu lub mieszkań modułowych w parku na terenie projektu”. Obecny komunikat obiecuje mieszkańcom klitek pierwszeństwo w przydziale publicznych mieszkań na wynajem „o powierzchni użytkowej co najmniej 21 m²” oraz „przygotowanie zakwaterowania tymczasowego”. Plan z 2021 r. zakładał, że chętnym gospodarstwom spośród ok. 100 gospodarstw zamieszkujących zwykłe domy „planuje zapewnić zakwaterowanie tymczasowe z wykorzystaniem pobliskich mieszkań na wynajem w systemie jeonse lub wykupionych”, a w osiedlu publicznych mieszkań na wynajem dla mieszkańców klitek przewidywał obiekty socjalne i aktywizacyjne, zaś w osiedlu mieszkań publicznych – publiczne przedszkole, bibliotekę i kawiarnię dla mieszkańców. Obietnica sprzed 5 lat i 8 miesięcy była bardziej konkretna.

W tym czasie mieszkańcy klitek przetrwali dzięki „stołówkom towarzyszącym” i schronom

W 2021 r. rząd przedstawiał to miejsce jako „największe w kraju osiedle klitek, na którym wciąż mieszka ok. 1000 osób”. Mieszkańcy, jak mówił, „płacą wysoki czynsz w wysokości ok. 240 tys. wonów za pokój o powierzchni poniżej 6,6 m² (2 pyeong)”, izolacja termiczna i akustyczna oraz ogrzewanie są słabe, a ponad 80 proc. budynków ma ponad 30 lat. Rząd wyjaśniał, że osiedle to „powstało, gdy miejska biedota wypchnięta przez szybką urbanizację i industrializację lat 60. masowo osiedliła się w pobliżu Dworca Seulskiego”, oraz że „niedawno podjęto próbę przebudowy z inicjatywy sektora prywatnego, ale upadła ona m.in. z powodu braku planu przesiedlenia mieszkańców klitek”.

Przez pięć lat opóźnienia wyznaczenia strefy mieszkańcy klitek w Seulu zapewniali sobie posiłki i przetrwali upały i mrozy dzięki pomocy publicznej. Według danych opublikowanych przez władze Seulu 20 stycznia 2025 r. miasto wydało w 2024 r. mieszkańcom klitek 613 096 posiłków w „stołówkach towarzyszących” (Donghaeng Sikdang), średnio 1704 posiłki dziennie. W badaniu mieszkańców klitek z tego samego roku 71,5 proc. z nich wskazało stołówki towarzyszące jako główny sposób zapewnienia sobie posiłków. Wskaźnik korzystania ze stołówek towarzyszących rósł z roku na rok: z 65,5 proc. w 2022 r. do 72,8 proc. w 2023 r. i 75,8 proc. w 2024 r. W tym samym roku z „łaźni towarzyszących” skorzystano 39 654 razy, ze schronów przed nocnym zimnem 1929 razy, a ze schronów przed nocnym upałem 3609 razy. Dane te dotyczą wszystkich mieszkańców klitek w Seulu i nie wyodrębniają mieszkańców Dongja-dong.

Osiedle klitek Namdaemun, między Dworcem Seulskim a górą Namsan, posuwało się w innym tempie. Władze Seulu ogłosiły 15 października 2025 r., że 142 gospodarstwa domowe z osiedla klitek Namdaemun (strefy 11 i 12 obszaru Yangdong) zakończyły przeprowadzkę do „Haedeun-jip”, publicznych mieszkań na wynajem w 18-piętrowym budynku „Haedeun Center”. Miasto przedstawiło ten projekt jako pierwszy przykład realizowanej z inicjatywy prywatnej zasady „najpierw przesiedlenie, potem zabudowa”. Haedeun-jip ukończono w cztery lata, po nieodpłatnym przekazaniu w następstwie decyzji o planie rewitalizacji z grudnia 2021 r., a przeprowadzki rozpoczęły się na początku września 2025 r. Mieszkańcy Namdaemun, których projekt ruszył w tym samym roku co Dongja-dong, zamieszkali w nowych mieszkaniach, a Dongja-dong zakończyło wyznaczanie strefy dopiero rok później.

Spór o odszkodowania wybuchł cztery dni po pierwszej zapowiedzi, a rozwiązanie wciąż jest „planowane”

Punktem wyjścia opóźnienia był konflikt z właścicielami gruntów i budynków. 9 lutego 2021 r., cztery dni po ogłoszeniu pierwszego planu, ministerstwo wydało materiał wyjaśniający w odpowiedzi na doniesienia mediów, że właściciele gruntów i budynków zdecydowanie sprzeciwiają się planowi, a rząd ogłosił go bez konsultacji z nimi. Materiał nosił tytuł „Opracujemy plany odszkodowań i przesiedleń w porozumieniu z mieszkańcami”. W planie z 5 lutego rząd obiecał właścicielom gruntów „słuszne odszkodowanie z uwzględnieniem obecnego przeznaczenia gruntów, porównywalnych transakcji itd.” oraz kontynuowanie działalności dzięki odszkodowaniom za działalność gospodarczą i lokalom handlowym współpracy wzajemnej na terenie osiedla.

Także w komunikacie opublikowanym 5 lat i 8 miesięcy później odszkodowania dla właścicieli przedstawiono nie jako ustalony system, lecz jako zadanie do zreformowania w przyszłości. Ministerstwo podało, że „prowadzi też reformy systemowe mające na celu zwiększenie udziału sektora prywatnego w projektach i wzmocnienie odszkodowań dla właścicieli gruntów itd.”. Wskazało, że „planuje”, by gospodarstwo domowe posiadające tylko jedno prawo do nabycia mieszkania w ramach odszkodowania w naturze mogło przy jego zbyciu korzystać m.in. ze specjalnej ulgi za długoletnie zamieszkiwanie, a status uprawnionego do odszkodowania w naturze mógł być przeniesiony jeden raz. Rozwiązanie, dzięki któremu mieszkańcy niemający środków na wniesienie udziału mogliby otrzymać jako odszkodowanie w naturze mieszkanie z podziałem zysków, również „ma zostać wprowadzone” – podało ministerstwo. Wyznaczenie strefy nastąpiło, zanim ustalono zasady odszkodowań. W komunikacie ministerstwo nie podało całkowitych kosztów projektu, skali odszkodowań ani realizatora projektu.

W Zgromadzeniu Narodowym projekty ustaw rozszerzające odszkodowania dla właścicieli pojawiły się już w 2024 r. Projekt nowelizacji specjalnej ustawy o mieszkaniach publicznych złożony 28 sierpnia 2024 r. przez deputowanego Kim Gi-pyo i dziewięciu innych przewidywał „rozszerzenie” kręgu uprawnionych do odszkodowania w naturze w projektach mieszkań publicznych obejmujących obszary skupisk klitek „z osób, które nabyły grunty i domy przed 30 czerwca 2021 r., na osoby, które nabyły grunty i domy przed wyborem lokalizacji kandydackiej”, a także częściowe wsparcie finansowe dla właścicieli domów wielorodzinnych i lokali handlowych, którzy tracą dochody z najmu. Projekt złożony 19 sierpnia tego samego roku przez deputowanego Kim Jae-seopa i dziewięciu innych proponował, by w projektach dotyczących skupisk klitek mieszkańcy mogli rekomendować wykonawcę budowy. Oba projekty zostały 28 listopada 2024 r. odrzucone w komisji gospodarki przestrzennej, infrastruktury i transportu po uwzględnieniu ich treści w projekcie alternatywnym. Wcześniej, 31 lipca 2024 r., deputowany Seo Beom-su i dziewięciu innych złożyli projekt, którego celem było „stworzenie podstawy prawnej, by także prywatni deweloperzy mieszkaniowi, którym przydzielono grunty publiczne, mogli zostać wyznaczeni na realizatorów projektów mieszkań publicznych i samodzielnie prowadzić budowę”, a podkomisja ds. rozpatrywania projektów ustaw komisji gospodarki przestrzennej rozpatrywała go artykuł po artykule 20 i 27 listopada tego samego roku. Eksponowane w komunikacie „zwiększenie udziału sektora prywatnego w projektach” również było tematem projektu ustawy wniesionego do parlamentu dwa lata temu. W komunikacie wydanym niemal dwa lata po debacie parlamentarnej rządowe działania na rzecz poprawy odszkodowań w naturze wciąż są na etapie „planowanych”.

Plan z 7 września, który obiecywał „zniesienie terminu wygaśnięcia”, skończył się trzyletnim przedłużeniem

Projekty w skupiskach klitek takie jak Dongja-dong są związane ustawowym terminem. Alternatywny projekt nowelizacji specjalnej ustawy o mieszkaniach publicznych ogłoszony 20 września 2024 r. (projekt nr 2203262, ustawa nr 20451) „przedłużył do 31 grudnia 2026 r., dostosowując go do okresu obowiązywania miejskich kompleksowych projektów mieszkań publicznych, okres obowiązywania odszkodowań w naturze w strefach mieszkań publicznych obejmujących skupiska klitek”. Strefę wyznaczono nieco ponad dwa miesiące przed tym terminem.

Rząd Lee Jae-myunga zapowiedział w międzyresortowym „planie zwiększenia podaży mieszkań” z 7 września 2025 r. (plan z 7 września), że „zniesie termin wygaśnięcia publicznych kompleksowych projektów w centrach miast, którym dotąd trudno było nabrać rozpędu, i podniesie wskaźnik intensywności zabudowy, by nadać im impet i zapewnić 50 tys. mieszkań”. Uchwalona następnie przez Zgromadzenie Narodowe w sierpniu 2026 r. nowelizacja specjalnej ustawy o mieszkaniach publicznych nie zniosła terminu, lecz jedynie go wydłużyła. Ministerstwo wyjaśniło, że „przedłuża termin wygaśnięcia o trzy lata, z końca grudnia tego roku do grudnia 2029 r.”, a „termin wygaśnięcia projektów tworzenia stref mieszkań publicznych w skupiskach klitek również zostaje w ten sam sposób przedłużony”.

Plan z 7 września obiecywał zniesienie terminu wygaśnięcia miejskich kompleksowych projektów mieszkań publicznych, a termin odszkodowań w naturze w skupiskach klitek jest z nim zrównany od nowelizacji z 2024 r. Przedłużony termin to grudzień 2029 r., a podany obecnie przez ministerstwo docelowy termin rozpoczęcia budowy w Dongja-dong to również 2029 r. Nieco ponad rok po ogłoszeniu planu z 7 września „zniesienie” zamieniło się w „przedłużenie o trzy lata”, a projekt w Dongja-dong znów będzie prowadził odszkodowania i przesiedlenia na gruncie ustawy z wyznaczonym terminem.

Także w Yeongdeungpo „rozpoczęcie budowy pod koniec 2021 r.” opóźnia się już piąty rok

Wcześniej rozpoczęty przez rząd projekt na osiedlu klitek Yeongdeungpo poszedł tą samą drogą. Ministerstwo ogłosiło 15 lipca 2020 r. wyznaczenie osiedla klitek Yeongdeungpo jako strefy mieszkań publicznych. Mieszkało tam wówczas ok. 360 osób w pomieszczeniach o powierzchni do 6,6 m², a jako wspólni realizatorzy projektu uczestniczyli dzielnica Yeongdeungpo, LH i SH. Ministerstwo zamierzało opracować plan strefy w 2021 r. i zapowiadało, że budowa „rozpocznie się zgodnie z planem pod koniec 2021 r.”. Plan przewidywał 1200 mieszkań, w tym 370 stałych mieszkań na wynajem dla mieszkańców klitek, 220 „mieszkań szczęścia” (Haengbok Jutaek) i 600 mieszkań na sprzedaż, a także osiedle przesiedleń wstępnych w obrębie strefy, w którym mieszkańcy klitek mieliby mieszkać w czasie realizacji projektu.

Ministerstwo poinformowało 9 marca 2026 r., że mieszkańcy klitek z Yeongdeungpo będą mieszkać w obiektach tymczasowego przesiedlenia do czasu wprowadzenia się do mieszkań na wynajem w 2029 r. Spośród 96 pokoi w obiektach tymczasowego przesiedlenia zajęte były 76, a przesiedlanie 96 chętnych trwało od lipca 2025 r. Według zapowiedzi Kim Yi-tak (wiceminister gospodarki przestrzennej) po zakończeniu przesiedlenia mieszkańców z terenu przeznaczonego do zabudowy w pierwszej kolejności zostanie wybrany wykonawca, a budowa ma ruszyć pod koniec roku. Projekt, którego budowa miała ruszyć pod koniec 2021 r., w marcu 2026 r. wciąż był na etapie przed wyborem wykonawcy. W Yeongdeungpo budowa nie ruszyła jeszcze w marcu 2026 r., 5 lat i 8 miesięcy po wyznaczeniu strefy, a dla Dongja-dong wyznaczono cel rozpoczęcia budowy w ciągu trzech lat od wyznaczenia strefy.

Prezydent zażądał „wojny błyskawicznej o podaż”, ale budowa w Dongja-dong ruszy dopiero w 2029 r.

20 października, w dniu ogłoszenia wyznaczenia strefy Dongja-dong, prezydent Lee Jae-myung przewodniczył 45. posiedzeniu rządu. Według pisemnego briefingu Kang Yu-jung, głównej rzeczniczki prasowej Pałacu Prezydenckiego (Cheong Wa Dae), prezydent Lee stwierdził, że „stabilność mieszkaniowa jest kluczową podstawą realnej poprawy życia obywateli”, i zażądał „»wojny błyskawicznej o podaż«, która, nie dając się krępować dotychczasowym praktykom i procedurom, maksymalnie skróci czas potrzebny od przygotowania terenów przez wszelkie pozwolenia po rozpoczęcie budowy”.

Rządowe cele w zakresie podaży opierają się na założeniu szybkości. Plan z 7 września zakładał, że „planuje się rozpoczynanie co roku budowy 270 tys. nowych mieszkań w Seulu i regionie stołecznym, by do 2030 r. zapewnić łącznie 1,35 mln mieszkań”, co stanowi „ok. 1,7-krotność wyników z ostatnich trzech lat”. 29 stycznia 2026 r. w „planie zwiększenia i przyspieszenia podaży mieszkań w centrach miast” ministerstwo zapowiedziało zapewnienie łącznie 60 tys. mieszkań, w tym 13,5 tys. w Yongsan, wliczając wcześniej planowane tam mieszkania, i stwierdziło, że „dokłada wszelkich starań, by osiągnąć cel rozpoczęcia budowy 1,35 mln mieszkań w regionie stołecznym”. Także w przedstawionym 13 sierpnia 2025 r. przez Komitet Planowania Spraw Państwowych planie rządzenia znalazło się „zwiększenie podaży mieszkań publicznych dla stabilności mieszkaniowej osób o niskich dochodach”.

Ogłoszony tego samego dnia projekt w Dongja-dong to strefa mieszkań publicznych w samym środku centrum Seulu, tuż przed Dworcem Seulskim. Docelowy termin rozpoczęcia budowy to 2029 r., trzy lata po wyznaczeniu strefy, a docelowy termin przeprowadzki to 2032 r., za sześć lat. Publicznych mieszkań na wynajem, do których zgodnie z obietnicą z 2021 r. mieszkańcy wprowadziliby się w tym roku, jest mniej – 1000 zamiast 1250 – a przeprowadzkę zaplanowano za sześć lat.

Źródła (KST)

• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu) · 2026-10-20 · 서울역 앞 동자동 쪽방촌 공공주택지구 지정…2150호 공급 · https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148973936
• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu, władze Seulu, dzielnica Yongsan) · 2021-02-05 · 국내 최대규모 서울역 쪽방촌, 새 주거단지로 태어난다 · https://www.korea.kr/briefing/policyBriefingView.do?newsId=148883668
• Materiał wyjaśniający Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu · 2021-02-09 · [설명] 지역 주민과 소통하며 보상 및 이주 계획을 수립하겠습니다. · https://www.korea.kr/briefing/pressReleaseView.do?newsId=156436155
• Pisemny briefing Pałacu Prezydenckiego (Cheong Wa Dae) · 2026-10-20 · 제45회 국무회의 결과 · https://m.korea.kr/briefing/presidentView.do?newsId=148973953&gubun=president&pageIndex=1
• Korea Policy Briefing (wspólnie resorty właściwe) · 2025-09-08 · 수도권에 5년 간 주택 135만 호 공급…"실수요자에 공정하게 공급" · https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148948818
• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu) · 2026-01-29 · 도심 주택공급 확대 및 신속화 방안 발표 · https://www.korea.kr/briefing/policyBriefingView.do?newsId=156742030
• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu) · 2026-08-21 · '9·7 공급대책' 후속법안 국회 통과…주택공급 물량 확대 속도 · https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148970409
• Korea Policy Briefing (Komitet Planowania Spraw Państwowych) · 2025-08-13 · 국정기획위, 이재명 정부의 국정 청사진 제시…123대 국정과제 담아 · https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148947514
• Centrum Obywatelskiego Udziału w Legislacji · 의안 제2203262호 공공주택 특별법 일부개정법률안(대안), 2024-09-20 공포 법률 제20451호 · https://opinion.lawmaking.go.kr/gcom/nsmLmSts/out/2203262/detailRP
• Centrum Obywatelskiego Udziału w Legislacji · 의안 제2203282호 공공주택 특별법 일부개정법률안(김기표의원 등 10인, 2024-08-28 발의) · https://opinion.lawmaking.go.kr/gcom/nsmLmSts/out/2203282/detailRP
• Centrum Obywatelskiego Udziału w Legislacji · 의안 제2202441호 공공주택 특별법 일부개정법률안(서범수의원 등 10인, 2024-07-31 발의) · https://opinion.lawmaking.go.kr/gcom/nsmLmSts/out/2202441/detailRP
• Centrum Obywatelskiego Udziału w Legislacji · 의안 제2202921호 공공주택 특별법 일부개정법률안(김재섭의원 등 10인, 2024-08-19 발의) · https://opinion.lawmaking.go.kr/gcom/nsmLmSts/out/2202921/detailRP
• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu) · 2020-07-15 · 영등포 쪽방촌, 공공주택지구 지정 완료…정비사업에 속도낸다 · https://www.korea.kr/news/cultureColumnView.do?newsId=148874717
• Korea Policy Briefing (Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej, Infrastruktury i Transportu) · 2026-03-09 · 영등포 쪽방 주민에 임시거처 지원…임대주택 입주 전까지 · https://www.korea.kr/news/policyNewsView.do?newsId=148960542
• Władze Seulu, „Seoul in My Hand” · 2025-01-20 · 쪽방주민과 골목상권까지 챙기는 동행식당·목욕탕… 올해 확대 운영 · https://news.seoul.go.kr/welfare/archives/567435
• Władze Seulu, „Seoul in My Hand” · 2025-10-15 · 남대문 쪽방주민, 해 드는 새 보금자리 입주… 민간주도 '先이주-後개발' 첫 사례 · https://news.seoul.go.kr/welfare/archives/574248