Zełenski spotyka się z kierownictwem Kongsberga, producenta NASAMS; europejski system obrony antybalistycznej FREYJA ma być testowany jeszcze w tym roku

OSLO, NORWEGIA

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski spotkał się 21 października (czasu lokalnego) w Oslo z premierem Norwegii Jonasem Gahrem Støre, ministrem obrony Tore Sandvikiem i prezesem (CEO) Kongsberga, producenta systemu obrony powietrznej NASAMS, Eirikiem Lie. Biuro Prezydenta Ukrainy poinformowało, że omówiono, co można przyspieszyć, by europejski program obrony przed rakietami balistycznymi „FREYJA”, w którym uczestniczy Norwegia, wszedł w fazę testów do końca tego roku. Według Biura Prezydenta Ukraina liczy w przyszłym miesiącu na dodatkowe pakiety wsparcia obronnego. Dzień wcześniej, 20 października, po spotkaniu ze stroną amerykańską Ukraina podziękowała za to, że działa obecnie system wczesnego ostrzegania przed rosyjskimi atakami rakietami balistycznymi.

Zełenski omawia z kierownictwem Kongsberga dalszą współpracę w sprawie NASAMS

W spotkaniu 21 października uczestniczyła także delegacja Kongsberga. Biuro Prezydenta podało, że strony omówiły przyszłą współpracę dotyczącą systemów obrony powietrznej NASAMS. O NASAMS Biuro Prezydenta napisało: „ці системи фактично щодня ефективно захищають наших людей і критичну інфраструктуру” (te systemy praktycznie codziennie skutecznie chronią naszych ludzi i infrastrukturę krytyczną).

Pojawił się też harmonogram wsparcia. Biuro Prezydenta podało: „Україна розраховує, що наступного місяця будуть додаткові пакети оборонної підтримки” (Ukraina liczy, że w przyszłym miesiącu będą dodatkowe pakiety wsparcia obronnego). Nie ujawniono wartości ani zawartości pakietów.

Z premierem Støre Zełenski omówił kolejne kroki na drodze do sprawiedliwego pokoju. Zełenski podziękował Norwegii za przywództwo we wspieraniu Ukrainy w dziedzinie obronności, gospodarki i dyplomacji.

Rusza też nowa współpraca w zakresie łączności dla ukraińskiego wojska. Biuro Prezydenta podało, że osobną uwagę poświęcono „початку роботи над новими спроможностями супутникового зв'язку для українських воїнів” (rozpoczęciu prac nad nowymi zdolnościami łączności satelitarnej dla ukraińskich żołnierzy). Dodało, że zaangażują się w to także partnerzy dysponujący odpowiednimi możliwościami.

Tego samego dnia Zełenski spotkał się z przewodniczącym parlamentu Norwegii (Stortingu) Masudem Gharahkhanim oraz liderami wszystkich partii reprezentowanych w parlamencie i omówił z nimi wsparcie finansowe oraz „дефіцит бюджету України на оборону” (deficyt budżetu Ukrainy na obronę). Biuro Prezydenta podkreśliło znaczenie wsparcia państw, które nie są członkami Unii Europejskiej (UE), a pomagają na poziomie dwustronnym. Według Biura Prezydenta Norwegia jest gotowa pomagać Ukrainie. Podczas spotkania Zełenski powiedział: „Ми дуже вдячні за вашу рішучу підтримку нашої країни, нашого народу та наших воїнів” (Jesteśmy bardzo wdzięczni za wasze zdecydowane wsparcie dla naszego kraju, naszego narodu i naszych żołnierzy). Za decyzje dotyczące wsparcia energetycznego również podziękował: „Ми також вдячні за рішення щодо енергетичної підтримки” (Jesteśmy też wdzięczni za decyzje w sprawie wsparcia energetycznego). Gharahkhani powiedział: „Ми в цьому парламенті не залишаємо в біді наших друзів і союзників” (My w tym parlamencie nie zostawiamy w potrzebie naszych przyjaciół i sojuszników).

FREYJA z udziałem Norwegii ma wejść w fazę testów pod koniec roku

FREYJA była głównym tematem spotkania. Biuro Prezydenta podało: „Норвегія також активно бере участь у європейській антибалістичній програмі FREYJA” (Norwegia również aktywnie uczestniczy w europejskim programie antybalistycznym FREYJA). O postępach napisało: „Вже є перші результати у створенні окремих елементів системи” (Są już pierwsze rezultaty w tworzeniu poszczególnych elementów systemu).

Strony wskazały, gdzie można przyspieszyć harmonogram. Według Biura Prezydenta omówiono obszary, w których można przyspieszyć prace, „щоб вийти на випробування до кінця цього року” (aby przejść do testów do końca tego roku). Nie podano miejsca testów, testowanych elementów ani kosztów testów.

Harmonogram skonkretyzował się w ciągu trzech miesięcy. Na pierwszym spotkaniu w Paryżu w lipcu Zełenski powiedział, że chciałby, aby FREYJA zaczęła działać w ciągu 12 miesięcy. W komunikacie o wrześniowym spotkaniu w Oslo Biuro Prezydenta podało, że Zełenski w sierpniu wyznaczył cel osiągnięcia konkretnych rezultatów do końca 2026 r. lub początku 2027 r. Tym razem jako cel wskazano rozpoczęcie testów do końca tego roku.

FREYJA wystartowała w lipcu w Paryżu jako koalicja obrony antybalistycznej 10 państw

Pierwsze spotkanie FREYJA odbyło się 13 lipca w Paryżu. Według Biura Prezydenta przywódcy państw podpisali tego dnia wspólną deklarację o utworzeniu „koalicji zintegrowanej obrony przed rakietami balistycznymi”. Członkami założycielami jest 10 państw: Ukraina, Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Norwegia, Hiszpania, Szwecja i Wielka Brytania. Biuro Prezydenta podało, że koalicja jest otwarta dla innych państw podzielających jej zasady i cele.

Wśród firm wymieniono m.in. Kongsberg Defence & Aerospace (Kongsberg D&A), Thales, Safran, MBDA, Saab, Diehl Defence, Hensoldt, Leonardo oraz ukraiński Fire Point. Zełenski powiedział wówczas: „Others have radars and other critical components. So it is important that we truly join forces” (Inni mają radary i inne kluczowe komponenty. Dlatego ważne jest, byśmy naprawdę połączyli siły). Dodał: „Europeans themselves will be able to decide how many systems Europe needs and where they should be deployed” (Europejczycy sami będą mogli zdecydować, ile systemów potrzebuje Europa i gdzie powinny zostać rozmieszczone). Zełenski powiedział też: „Russia is making its final bet on ballistic missile strikes against cities and villages” (Rosja stawia ostatnią stawkę na ataki rakietami balistycznymi na miasta i wsie).

Rząd Norwegii tego samego dnia ogłosił swój udział. Kancelaria premiera i ministerstwo obrony Norwegii podały, że koalicja połączy wiedzę, przemysł i technologie członków, by opracować europejską obronę przed rakietami balistycznymi, która uzupełni istniejące systemy obrony już posiadane lub nabywane przez członków. Norwegia wniesie wkład w postaci transferu technologii, dzielenia się zdolnościami i przekazywania informacji. Sandvik poinformował, że w pracach rozwojowych weźmie udział „det norske selskapet KDA med stor erfaring fra NASAMS-systemet” (norweska firma KDA z dużym doświadczeniem z systemem NASAMS). Sandvik powiedział: „Dette er ikke rettet mot noen, men handler om å beskytte vår egen befolkning” (Nie jest to wymierzone w nikogo, chodzi o ochronę naszej własnej ludności). Støre powiedział: „Vi skal arbeide målrettet og raskt for å utvikle en kapasitet for forsvar mot ballistiske missiler” (Będziemy pracować celowo i szybko, by rozwinąć zdolność obrony przed rakietami balistycznymi).

FREYJA dopracowywana w sierpniu i wrześniu – w priorytetach dyplomatycznych i na spotkaniu z branżą w Oslo

3 sierpnia Zełenski, przedstawiając szefom placówek dyplomatycznych tegoroczne priorytety polityki zagranicznej, osobno polecił rozszerzenie FREYJA. Powiedział: „Our FREYJA can become a shared European system providing integrated protection” (Nasza FREYJA może stać się wspólnym europejskim systemem zapewniającym zintegrowaną ochronę). Wskazał też, że część kluczowych rosyjskich firm zaangażowanych w produkcję rakiet balistycznych wciąż nie jest objęta sankcjami m.in. USA, Wielkiej Brytanii, Japonii i Szwajcarii.

Trzy dni później, 6 sierpnia, Zełenski w rozmowie telefonicznej ze Støre przedstawił stan realizacji FREYJA i harmonogram kolejnych etapów. Zełenski wysoko ocenił wkład Norwegii, wskazując, że w prace zaangażowani są norwescy przedstawiciele. W tej rozmowie Zełenski powiedział: „We are trying to accelerate all processes as much as possible” (Staramy się maksymalnie przyspieszyć wszystkie procesy).

We wrześniu w Oslo odbyło się spotkanie z przedstawicielami branży. Kancelaria premiera Norwegii podała, że 8 września Støre i Zełenski spotkali się z przedstawicielami europejskich firm zbrojeniowych i omówili rozwój obrony antybalistycznej. Støre powiedział: „Antiballistisk luftforsvar er heilt sentralt for å få dette til” (Antybalistyczna obrona powietrzna ma kluczowe znaczenie, by to osiągnąć). W komunikacie z 9 września Biuro Prezydenta Ukrainy wymieniło jako uczestników spotkania kierownictwo firm Fire Point, Kongsberg, Weibel, Saab, Diehl Defence, Hensoldt, Thales, Safran, Sener i Leonardo. Według Biura Prezydenta Zełenski powiedział, że Ukraina może opracowywać i produkować pociski przechwytujące i wyrzutnie, a partnerzy również powinni być gotowi wnieść swój wkład.

Norwegia przeznacza w lipcu 3 mld koron na obronę powietrzną i dołącza do zakupów Patriotów

Sześć dni przed startem FREYJA Norwegia ogłosiła nowe wsparcie obrony powietrznej. Kancelaria premiera i ministerstwo obrony Norwegii ogłosiły 7 lipca przekazanie 3 mld koron na obronę powietrzną Ukrainy. Po spotkaniu z Zełenskim na szczycie NATO w Ankarze Støre powiedział, że obrona przed rakietami balistycznymi jest jedną z najważniejszych potrzeb Ukrainy, i dodał: „Derfor bidrar vi nå med tre milliarder kroner til luftvern” (Dlatego przekazujemy teraz trzy miliardy koron na obronę powietrzną).

Według rządu Norwegii kraj ten wraz z Niemcami i Kanadą planuje zamówić nowe pociski przechwytujące Patriot bezpośrednio u amerykańskiego producenta. Rząd Norwegii w pierwotnym komunikacie wymienił Danię jako współzamawiającą, ale 9 lipca w sprostowaniu ją usunął. Ponieważ czas dostaw części pocisków Patriot jest długi, Norwegia zabiega też o odkupienie pocisków od państw, które już je posiadają, i szybkie przekazanie ich Ukrainie. Postanowiła również kontynuować wsparcie dla natowskiego mechanizmu PURL (Lista Priorytetowych Potrzeb Ukrainy), który koordynuje finansowanie zakupów amerykańskiego sprzętu wojskowego i przekazywanie go Ukrainie. Sandvik powiedział: „Patriot er et svært effektivt luftvernsystem” (Patriot to bardzo skuteczny system obrony powietrznej).

Rząd Norwegii poinformował, że w latach 2023–2025 przekazał Ukrainie ponad 30 mld koron wsparcia na obronę powietrzną. W komunikacie z 20 października o spotkaniu Zełenskiego z królem Norwegii Haakonem VIII Biuro Prezydenta Ukrainy podało, że łączna wartość wsparcia udzielonego przez Norwegię w ciągu blisko pięciu lat od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji sięgnęła 22,5 mld dolarów.