Minister obrony Japonii zapowiada „ścisłą współpracę z partiami rządzącymi”… LDP i Ishin przed rozpoczęciem roboczych konsultacji w sprawie rewizji trzech dokumentów bezpieczeństwa do końca roku

TOKIO

Japoński minister obrony Koizumi (小泉) oświadczył rano 23 października w holu na pierwszym piętrze aneksu do Izby Reprezentantów podczas konferencji prasowej po posiedzeniu rządu, że w kwestii planowanej na ten rok rewizji trzech dokumentów bezpieczeństwa, w tym Narodowej Strategii Bezpieczeństwa: „Chciałbym ściśle współpracować z partiami rządzącymi”. Była to odpowiedź na pytanie dotyczące faktu, że rządząca Partia Liberalno-Demokratyczna (LDP) oraz jej koalicyjny partner Nippon Ishin no Kai uzgodnili rozpoczęcie rozmów na szczeblu roboczym od przyszłego miesiąca. Obecne trzy dokumenty, przyjęte w grudniu 2022 roku, zakładają podniesienie wydatków związanych z obronnością do poziomu 2% produktu krajowego brutto (PKB) w roku fiskalnym 2027 oraz przeznaczenie około 43 bilionów jenów na wzmocnienie zdolności obronnych w ciągu pięciu lat. Propozycja, którą LDP przedłożyła rządowi w czerwcu tego roku, powołując się na cel 3,5% PKB przyjęty przez Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) i Koreę Południową, zawierała postulat zabezpieczenia budżetu oraz transformacji zdolności obronnych w ciągu pięciu lat.

Minister obrony Koizumi poleca urzędnikom resortu komunikację z partiami rządzącymi

Konferencja prasowa zorganizowana po posiedzeniu rządu rozpoczęła się o godzinie 8:42 czasu lokalnego, a zakończyła o 8:47. Zgodnie z zapisem konferencji opublikowanym przez Ministerstwo Obrony jeden z dziennikarzy zauważył, że „obie partie, LDP i Ishin, obrały kierunek na rozpoczęcie od przyszłego miesiąca rozmów na szczeblu roboczym w celu rewizji trzech dokumentów w tym roku”, po czym zapytał, czego Koizumi oczekuje po tych negocjacjach w sytuacji, gdy do nowego roku pozostały około dwa miesiące.

Minister obrony Koizumi odpowiedział: „Poleciłem także urzędnikom Ministerstwa Obrony, aby prowadzili należytą komunikację z partiami rządzącymi” (防衛省の事務方にも与党としっかりコミュニケーションを取るように私から指示をしています). Dodał następnie: „Strona rządząca przedstawiła nam propozycje mające na celu niezłomną obronę niepodległości i pokoju naszego kraju w obliczu coraz trudniejszego środowiska bezpieczeństwa”, stwierdzając: „Chciałbym nadal ściśle współpracować z partiami rządzącymi” (今後も、与党と緊密に連携していきたいと考えています).

Szef resortu obrony nie ujawnił poziomu wydatków na obronność, który ma znaleźć się w znowelizowanych dokumentach, harmonogramu, partnerów rozmów ani liczby planowanych spotkań. Poza kwestią trzech dokumentów na konferencji prasowej poruszono także temat konstrukcji przypominających samoloty Japońskich Sił Samoobrony na chińskiej pustyni, krytyki rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych pod adresem sprzedaży dronów przez japońską firmę, zamknięcia lądowiska dla śmigłowców w Camp Schwab na Okinawie oraz harmonogramu wizyty fińskiego ministra obrony w Japonii.

Obecne trzy dokumenty ustalają 2% PKB w roku fiskalnym 2027 i 43 biliony jenów na pięć lat

Trzy dokumenty bezpieczeństwa oznaczają Narodową Strategię Bezpieczeństwa, Narodową Strategię Obrony oraz Program Rozwoju Sił Samoobrony. Wszystkie trzy zostały przyjęte łącznie w grudniu 2022 roku. Biała Księga Obrony z 2024 roku, wydana przez Ministerstwo Obrony, wyjaśnia cel budżetowy Narodowej Strategii Bezpieczeństwa w następujący sposób: „postanowiono podjąć niezbędne środki, aby w roku fiskalnym 2027 poziom budżetu przeznaczony na zasadnicze wzmocnienie zdolności obronnych wraz z działaniami uzupełniającymi osiągnął 2% (około 11 bilionów jenów) PKB (szacowany wynik za rok fiskalny 2022: około 560 bilionów jenów)”.

W Białej Księdze przewidziano, że wydatki objęte Programem Rozwoju Sił Samoobrony wyniosą w roku fiskalnym 2027 około 8,9 biliona jenów, natomiast wydatki na kompleksowe wzmocnienie systemu obronnego – takie jak badania i rozwój, rozwój infrastruktury publicznej, cyberbezpieczeństwo oraz współpraca międzynarodowa na rzecz zwiększenia odstraszania państw o podobnych poglądach – sięgną około 1 biliona jenów. Część wydatków Specjalnego Komitetu Działań na rzecz Okinawy (SACO) oraz związanych z reorganizacją sił zbrojnych USA mających na celu odciążenie lokalnych społeczności oszacowano na około 0,2 biliona jenów, a środki podlegające innym resortom, m.in. budżet Japońskiej Straży Wybrzeża i wydatki związane z operacjami pokojowymi ONZ (PKO), na około 0,9 biliona jenów. Za bazowy PKB przyjęto prognozowany wynik za rok fiskalny 2022, w którym opracowano te trzy dokumenty.

Rozdział 13 Programu Rozwoju Sił Samoobrony, zatytułowany „Wymagane wydatki itp.”, określił poziom rozbudowy zdolności obronnych niezbędny do realizacji planu w ciągu pięciu lat – od roku fiskalnego 2023 do 2027 – na „około 43 biliony jenów”. Wydatki obronne uwzględnione w budżecie na poszczególne lata tego okresu wynoszą około 40,5 biliona jenów, z czego na rok fiskalny 2027 przypada około 8,9 biliona jenów. Kwotę umów na nowe, niezbędne przedsięwzięcia (koszty rzeczowe) ustalono na około 43,5 biliona jenów. Jako źródła finansowania stabilnego utrzymania zdolności obronnych od roku fiskalnego 2027 wskazano reformę wydatków, wykorzystanie nadwyżek budżetowych, utworzenie funduszu wzmocnienia zdolności obronnych z dochodów pozapodatkowych oraz środki podatkowe.

W materiale przeglądowym Ministerstwa Obrony podzielono te środki na siedem obszarów: zdolności obrony dystansowej, zintegrowane zdolności obrony powietrznej i przeciwrakietowej, zdolności obronne oparte na systemach bezzałogowych, zdolności do operacji wielodomenowych, zdolności mobilnego rozmieszczania i ochrony ludności, funkcje dowodzenia i kontroli oraz wywiadowcze, a także trwałość i odporność. Na zdolności obrony dystansowej, w tym pociski dalekiego zasięgu, przeznaczono około 5 bilionów jenów, na zabezpieczenie amunicji i pocisków kierowanych około 2 biliony jenów (około 5 bilionów jenów uwzględniając inne obszary), na utrzymanie, konserwację i zapewnienie gotowości operacyjnej sprzętu około 9 bilionów jenów, na wzmocnienie odporności obiektów około 4 biliony jenów, na przedsięwzięcia związane z bazami wojskowymi około 2,6 biliona jenów, a na szkolenia, edukację i paliwo około 4 biliony jenów. Na badania i rozwój przeznaczono około 1 bilion jenów (około 3,5 biliona jenów po uwzględnieniu części ujętych w innych obszarach). W obszarze zdolności obrony dystansowej harmonogram zakłada osiągnięcie praktycznych zdolności operacyjnych do roku fiskalnego 2027 poprzez przyspieszenie badań, rozwoju i produkcji seryjnej przy jednoczesnym tworzeniu bazy produkcyjnej, a także pozyskanie wymaganej liczby pocisków o zwiększonym zasięgu w perspektywie około 10 lat. W punkcie dotyczącym amunicji postawiono cel „szybkiego zabezpieczenia wymaganych ilości amunicji i pocisków kierowanych, aby rozwiązać problem ich niedoboru”. W materiale zastrzeżono, że kwoty te podlegają szczegółowej weryfikacji i korektom, w związku z czym mogą ulec zmianie.

W Białej Księdze Obrony z 2025 roku łączne wydatki objęte Programem Rozwoju Sił Samoobrony i działania uzupełniające na rok fiskalny 2025 określono na 9,9 biliona jenów, co stanowiło około 1,8% PKB z roku fiskalnego 2022.

Premier Takaichi przyspiesza termin osiągnięcia 2% i wyznacza rewizję na 2026 rok

Układ ten zreorganizowała premier Sanae Takaichi (高市早苗). Zgodnie z fragmentem przemówienia programowego premier Takaichi z 24 października 2025 roku, udostępnionym przez Ministerstwo Obrony, szefowa rządu oceniła, że „od czasu sformułowania w grudniu 2022 roku «trzech dokumentów», w tym Narodowej Strategii Bezpieczeństwa, widoczne są rozmaite zmiany w środowisku bezpieczeństwa, w tym ujawnianie się nowych sposobów prowadzenia walki”.

Premier oświadczyła: „Nasz kraj musi we własnym zakresie i z własnej inicjatywy przystąpić do zasadniczego wzmocnienia zdolności obronnych” oraz że „w odniesieniu do określonego w Narodowej Strategii Bezpieczeństwa «poziomu 2% PKB», wraz z budżetem korygującym podejmiemy działania z wyprzedzeniem jeszcze w tym roku podatkowym”. Oznacza to plan przesunięcia terminu realizacji z roku fiskalnego 2027 na rok fiskalny 2025. Premier dodała również: „Rozpoczynamy analizy, mając na celu zrewidowanie «trzech dokumentów» w ciągu przyszłego roku”.

Do przyspieszenia rewizji przyczynił się także układ koalicyjny. Według artykułu opublikowanego przez LDP na stronie internetowej partii 21 listopada 2025 roku porozumienie koalicyjne zawarte między Nippon Ishin no Kai a LDP zawierało zapis o przyspieszeniu terminu rewizji trzech dokumentów oraz zniesieniu „pięciu kategorii” w ramach Trzech Zasad Dotyczących Transferu Sprzętu Obronnego. W tym samym artykule wyjaśniono, że w kompleksowym pakiecie gospodarczym przygotowywanym przez rząd i partię rządzącą wyraźnie zapisano przyspieszenie – wraz z budżetem korygującym – osiągnięcia poziomu 2% PKB na wydatki związane z bezpieczeństwem jeszcze w bieżącym roku fiskalnym, podczas gdy pierwotnie planowano dojście do tego celu w latach 2022–2027. Dzień wcześniej, 20 listopada, Komisja Badań nad Bezpieczeństwem LDP zorganizowała spotkanie studyjne, podczas którego wysłuchała informacji Ministerstwa Obrony na temat treści trzech dokumentów strategicznych zrewidowanych w 2022 roku oraz przyszłych wyzwań.

Sztab ministerstwa ds. transformacji omówił kwestie rewizji na dziewięciu posiedzeniach

W dniu wygłoszenia przemówienia programowego, 24 października 2025 roku, Ministerstwo Obrony zorganizowało pierwsze posiedzenie „Sztabu ds. Promocji Transformacji Zdolności Obronnych”. Głównym celem powołania tego sztabu, którego obsługę administracyjną powierzono Wydziałowi Polityki Obronnej w Biurze Polityki Obronnej Ministerstwa, jest zarządzanie postępami w realizacji projektów rozbudowy sił obronnych i wykonaniem budżetu, a także prowadzenie analiz służących przyspieszeniu zasadniczego wzmocnienia zdolności obronnych i uwzględnieniu tych wniosków przy rewizji m.in. Narodowej Strategii Bezpieczeństwa.

Na liście spotkań opublikowanej na stronie internetowej Ministerstwa Obrony widnieje dziewięć posiedzeń. Pierwsze spotkanie (24 października 2025 r.) dotyczyło dalszych kroków w kierunku rewizji trzech dokumentów, drugie (21 listopada) – środowiska bezpieczeństwa i budżetu korygującego na rok fiskalny 2025, a trzecie (18 grudnia) – nowych sposobów walki i wysiłków na rzecz wzmocnienia obronności. W bieżącym roku przedmiotem dyskusji były: na czwartym posiedzeniu (19 lutego) baza zasobów ludzkich oraz baza produkcji i technologii obronnych, na piątym (4 marca) kierunki transformacji zdolności obronnych, na szóstym (19 marca) kierunki transformacji i współpraca z państwami o podobnych poglądach, na siódmym (20 kwietnia) kierunki transformacji i wysiłki na rzecz urzeczywistnienia zasadniczego wzmocnienia, na ósmym (9 czerwca) wojna kognitywna, komunikacja strategiczna oraz synergia gospodarki i obronności, a na dziewiątym (3 sierpnia) współpraca z sojusznikami oraz ocena obecnego planu. W wykazie na stronie internetowej nie ma posiedzeń, które odbyłyby się po 3 sierpnia.