Prezydent Trump powołuje komisję śledczą w sprawie podstaw do odwołania członkini Rady Gubernatorów Fed Lisy Cook… Zamknięte przesłuchanie w Białym Domu 5 listopada
Prezydent Donald Trump powołał w Białym Domu komisję mającą zbadać podstawy do odwołania członkini Rady Gubernatorów Rezerwy Federalnej (Fed) Lisy Cook. W prezydenckim memorandum z 7 października Biały Dom polecił komisji przeprowadzenie 5 listopada zamkniętego przesłuchania w Białym Domu i zarekomendowanie prezydentowi, czy istnieje „przyczyna” (cause) uzasadniająca odwołanie Cook. Przesłuchanie odbędzie się osobiście i potrwa do 4 godzin.
Tytuł memorandum brzmi: „Powołanie komisji śledczej w celu zbadania zarzutów dotyczących składania fałszywych oświadczeń przez Lisę DeNell Cook”. Przedmiotem dochodzenia są zarzuty, że gubernator Cook złożyła fałszywe oświadczenia w odniesieniu do co najmniej jednego dokumentu dotyczącego kredytu hipotecznego. Są to jedynie zarzuty postawione w memorandum, a nie kwestie potwierdzone jako fakty przez sąd czy komisję.
W skład komisji wchodzą 3 osoby: Asystent Prezydenta ds. Polityki Gospodarczej, Przewodniczący Komisji ds. Równych Szans Zatrudnienia (EEOC) oraz Dyrektor Biura Etyki Rządowej (OGE). Wszystkie trzy miejsca w komisji obsadzili urzędnicy administracji. Prokurator Generalny, wymieniony wśród adresatów memorandum, został również zobowiązany do opublikowania memorandum w Federal Register. Wśród odbiorców memorandum znaleźli się Prokurator Generalny oraz Radca Prawny Prezydenta. Komisja może konsultować się z pracownikami departamentów wykonawczych, w tym Departamentu Sprawiedliwości.
Prezydent Trump stwierdził w memorandum: „Moim obowiązkiem jako Prezydenta jest dbanie o to, by prawa były wiernie wykonywane, co obejmuje usuwanie ze stanowisk podwładnych, o których wiadomo, że nie można im ufać, iż będą mówić prawdę i przestrzegać prawa”. Jako podstawę prawną wskazał Artykuł II, Sekcję 3 Konstytucji. Jako kryterium podstaw do odwołania przedstawił przepis prawa federalnego 12 U.S.C. 242, regulujący kadencję i odwoływanie członków Rady Gubernatorów Fed, a także interpretujący go wyrok Sądu Najwyższego USA z 2026 roku w sprawie „Trump v. Cook” (146 S. Ct. 2234).
Memorandum ograniczyło zadania komisji do zbadania zarzutów. Na podstawie wyników dochodzenia komisja oceni, czy zarzuty te wyczerpują określoną w prawie federalnym przyczynę odwołania, i przedstawi rekomendację prezydentowi. Ostateczna decyzja o ewentualnym odwołaniu należy do prezydenta.
Memorandum zostało po raz pierwszy upublicznione 9 października (czasu wschodniego USA) wraz z linkiem do tekstu źródłowego przez konto szybkiego reagowania Białego Domu @RapidResponse47.
https://x.com/RapidResponse47/status/2108556494920974457
Oficjalne konto Białego Domu @WhiteHouse oraz konto Fed @federalreserve nie opublikowały żadnych wpisów dotyczących memorandum ani przesłuchania wyznaczonego na 5 listopada. Komisja również nie wydała odrębnego oświadczenia przed przesłuchaniem. Przed przesłuchaniem ujawniono jedynie przedmiot dochodzenia, harmonogram oraz skład komisji określone w memorandum. Dowody badane przez komisję nie zostały upublicznione.
Procedura przesłuchania rozpoczyna się od przedłożenia pism. Komisja udostępnia badane dowody gubernator Cook z wyprzedzeniem. Gubernator Cook może złożyć pisemne stanowisko, które musi wpłynąć co najmniej na 3 dni przed przesłuchaniem. Biorąc pod uwagę datę przesłuchania 5 listopada, termin ten upływa 2 listopada.
Przesłuchanie 5 listopada odbędzie się w Białym Domu przy drzwiach zamkniętych i będzie z niego sporządzony stenogram. Gubernator Cook stawi się osobiście, aby odpowiadać na pytania komisji, jej przedstawicieli oraz własnego pełnomocnika prawnego – jeśli będzie reprezentowana przez pełnomocnika. Cook może również przedstawić argumenty, dowody pisemne oraz pisemne zeznania świadków. Komisja może powierzyć zadawanie pytań przedstawicielom, w tym pracownikom Departamentu Sprawiedliwości.
Po przesłuchaniu gubernator Cook może złożyć dodatkowe pisemne oświadczenie w terminie do 10 listopada. Następnie komisja przedłoży prezydentowi na piśmie ustalenia faktyczne i wnioski prawne „tak szybko, jak to możliwe” i zarekomenduje, czy istnieje podstawa do odwołania jej z Rady Gubernatorów.
Komisja może również dodać lub w uzasadniony sposób zmienić procedury. W takim przypadku musi powiadomić o tym gubernator Cook z odpowiednim wyprzedzeniem. Radca Prawny Prezydenta przekaże kopię memorandum gubernator Cook, członkom komisji oraz Prokuratorowi Generalnemu. Prokurator Generalny opublikuje memorandum w Federal Register.
Termin wydania rekomendacji nie został sztywno określony. Memorandum nakazuje jedynie sporządzenie rekomendacji tak szybko, jak to możliwe po otrzymaniu dodatkowych pism z 10 listopada. Uprawnienie do zmiany procedur również przysługuje komisji.
W memorandum nie zawarto szczegółowych informacji na temat zarzutów. Nie sprecyzowano, w których dokumentach kredytowych i jakie oświadczenia zostały zakwestionowane. Nie podano również nazwisk trzech członków komisji, a jedynie ich stanowiska. Termin wydania rekomendacji określono jedynie jako „tak szybko, jak to możliwe” po otrzymaniu pism z 10 listopada. Rekomendacja zostanie przedłożona prezydentowi, a o odwołaniu zdecyduje prezydent. Kadencja członka Rady Gubernatorów Fed wynosi 14 lat, a prawo federalne zezwala prezydentowi na odwołanie członka wyłącznie z uzasadnionej przyczyny.
Obecne działanie stanowi drugą procedurę dotyczącą odwołania gubernator Cook. Według AP, prezydent Trump podjął pierwszą próbę odwołania w sierpniu 2025 roku, a Sąd Najwyższy uznał, że gubernator Cook może zachować swoje stanowisko na czas trwania postępowania sądowego. AP poinformowało, że Sąd Najwyższy w przypisie do orzeczenia wskazał, iż administracja może podjąć ponowną próbę odwołania, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniego zawiadomienia oraz możliwości złożenia wyjaśnień. Wyrok powołany w memorandum jako podstawa to właśnie „Trump v. Cook”. W memorandum nie rozwinięto szczegółowo treści samego wyroku.
Strona reprezentująca gubernator Cook zakwestionowała przede wszystkim harmonogram. Według doniesień AP, ABC i WSJ, prawnik Cook, Abbe Lowell, skierował 13 października (czasu wschodniego USA) pismo do Radcy Prawnego Białego Domu Williama Scharfa, informując, że 5 listopada Cook nie będzie mogła się stawić, ponieważ będzie „wykonywać oficjalne obowiązki jako członkini Rady Gubernatorów na konferencji poświęconej polityce finansowej i monetarnej w Europie”. Według doniesień prasowych, mec. Lowell wskazał, że najwcześniejszym możliwym terminem stawiennictwa jest okres po posiedzeniu Rady Gubernatorów Fed w sprawie polityki monetarnej, zaplanowanym na 8–9 grudnia.
Zgodnie z doniesieniami mec. Lowell zakwestionował również bezstronność składu komisji. W liście stwierdzono, że Cook „z zadowoleniem przyjmuje możliwość przedstawienia faktów i oczyszczenia swojego dobrego imienia”, co – jak podano w mediach – pozostawia otwartą kwestię samego stawiennictwa. Pełna treść listu nie została opublikowana na oficjalnych stronach Białego Domu ani Rezerwy Federalnej. Biały Dom nie zajął oficjalnego stanowiska wobec tego pisma.
Treść listu stała się znana za pośrednictwem relacji medialnych. Wobec braku publikacji pełnego tekstu i odpowiedzi Białego Domu nie zostało jeszcze przesądzone, czy komisja utrzyma termin 5 listopada bez zmian.
Z oficjalnego biogramu w Rezerwie Federalnej wynika, że gubernator Cook objęła urząd 23 maja 2022 roku. Po dokończeniu kadencji wygasającej 31 stycznia 2024 roku, została ponownie mianowana 8 września 2023 roku. Po złożeniu przysięgi urzędowej 13 września tego samego roku jej kadencja została ustalona do 31 stycznia 2038 roku.
Według Fed przed objęciem funkcji Cook wykładała ekonomię i stosunki międzynarodowe na Michigan State University. W latach 2018–2021 kierowała programem szkolenia letniego American Economic Association i działała jako pracownik naukowy w National Bureau of Economic Research. Wcześniej wykładała w Kennedy School na Harvard University, a w latach 2011–2012 pełniła funkcję starszego ekonomisty w Radzie Doradców Ekonomicznych Prezydenta w administracji Obamy. W latach 2000–2001 była starszym doradcą ds. finansów i rozwoju w biurze międzynarodowym Departamentu Skarbu. Posiada tytuł licencjata (BA) z filozofii na Spelman College, licencjata (BA) z filozofii, nauk politycznych i ekonomii na University of Oxford jako stypendystka Marshalla oraz doktorat (Ph.D.) z ekonomii na University of California, Berkeley. Są to oficjalne dane biograficzne opublikowane przez Fed.
Rada Gubernatorów Fed składa się z 7 gubernatorów mianowanych przez prezydenta i zatwierdzanych przez Senat. Ich kadencja trwa 14 lat, a poszczególne kadencje są ułożone naprzemiennie tak, by jedna rozpoczynała się 1 lutego każdego roku parzystego. Fed wyjaśnia, że gubernator, który odbył pełną kadencję, nie może zostać mianowany ponownie, jednak gubernator dokańczający kadencję cząstkową może zostać następnie mianowany na pełną, 14-letnią kadencję. Fed wskazuje, że gubernator nie może zostać odwołany z powodu swoich poglądów na politykę pieniężną. Jak podaje Fed, długie kadencje i ich naprzemienny układ są mechanizmem mającym chronić Radę i Fed przed bieżącymi naciskami politycznymi. Kwestią podnoszoną w obecnym memorandum nie są poglądy polityczne, lecz zarzuty złożenia fałszywych oświadczeń w dokumentach kredytowych. Pytaniem, na które musi odpowiedzieć komisja, jest to, czy zarzuty te stanowią przewidzianą prawem federalnym przyczynę odwołania.
Początek sprawy sięga sierpnia 2025 roku. Z opinii Sądu Najwyższego oraz akt sprawy wynika, że Dyrektor Federalnej Agencji Finansowania Mieszkalnictwa (FHFA) William Pulte opublikował 20 sierpnia 2025 roku w mediach społecznościowych list skierowany do Prokuratora Generalnego. Dyrektor Pulte twierdził, że gubernator Cook prawdopodobnie sfałszowała dokumenty bankowe i rejestry majątkowe, wskazując w 2021 roku dwa domy jednocześnie jako główne miejsce zamieszkania w celu uzyskania korzystniejszych warunków kredytu. Twierdzenia te, cytowane w opinii sądowej z listu, nie oznaczają, że sąd potwierdził stan faktyczny dotyczący kredytów.
Prezydent Trump powiedział następnie dziennikarzom, że odwoła gubernator Cook, jeśli sama nie poda się do dymisji. Zgodnie z treścią opinii sądowej prezydent Trump w liście skierowanym 25 sierpnia do Cook uznał, że istnieją podstawy, by sądzić, iż złożyła ona fałszywe oświadczenia w co najmniej jednej umowie o kredyt hipoteczny. Wyraził stanowisko, że brak zaufania do jej uczciwości wymaga natychmiastowego odwołania w celu wiernego wykonywania prawa. Cook w pozwie argumentowała, że odwołanie nie opiera się na ustawowej przyczynie oraz że przed odwołaniem nie zapewniono jej zawiadomienia ani możliwości odpowiedzi.
Sąd Najwyższy przyjął wniosek 18 września 2025 roku. 1 października tego samego roku odroczył wydanie rozstrzygnięcia do czasu rozprawy w styczniu 2026 roku, a samą rozprawę przeprowadził 21 stycznia 2026 roku. 29 czerwca 2026 roku Sąd Najwyższy oddalił wniosek rządu o wstrzymanie wykonania wyroku.
Sąd Najwyższy orzekł, że prezydent nie zapewnił gubernator Cook gwarancji proceduralnych przewidzianych prawem. Była to wąska podstawa oparta na fakcie, że brak tych zabezpieczeń uniemożliwił Cook skuteczne odparcie stawianych jej zarzutów. Zdaniem Sądu Najwyższego gubernator Cook miała co najmniej prawo do przedstawienia dowodów będących przedmiotem sporu, zapewnienia kanału odpowiedzi oraz wyznaczenia terminu na ustosunkowanie się. Sąd uznał, że ostateczna decyzja może zostać podjęta dopiero po umożliwieniu złożenia wyjaśnień. Sąd Najwyższy stwierdził, że to rozstrzygnięcie proceduralne jest wystarczające, nie rozpatrując odrębnie konstytucyjnych zarzutów dotyczących rzetelnego procesu (due process). Orzeczenie dotyczyło wniosku o wstrzymanie wykonania odwołania i nie odnosiło się bezpośrednio do procedury powołania komisji utworzonej na mocy memorandum z 7 października.
Kolejne etapy wyznaczone przez memorandum to przedłożenie pisemnego stanowiska do 2 listopada, przesłuchanie w Białym Domu 5 listopada oraz złożenie pism uzupełniających do 10 listopada. Z uwagi na to, że przesłuchanie będzie miało charakter niejawny, jedynymi informacjami podanymi do wiadomości publicznej będą najprawdopodobniej pisemna rekomendacja komisji dla prezydenta oraz późniejsza decyzja prezydenta. Wobec wniosku strony Cook o odroczenie terminu, kluczową kwestią wstępną jest to, czy komisja zdecyduje się na zmianę harmonogramu.
Za sprawą tego memorandum Biały Dom precyzyjnie określił w dokumencie procedurę weryfikacji przyczyn odwołania, w tym daty, godziny oraz listę uczestników. Po pisemnym stanowisku z 2 listopada odbędzie się przesłuchanie 5 listopada, a Cook będzie mogła złożyć dalsze pisma do 10 listopada. Ponieważ przesłuchanie będzie niejawne, informacje ujawnione tego samego dnia będą ograniczone. Głównym elementem procedury jawnej będzie pisemna rekomendacja przedłożona prezydentowi przez komisję oraz wynikająca z niej decyzja prezydenta. Ponieważ pełnomocnik Cook zwrócił się już o odroczenie terminu, w pierwszej kolejności zapadnie decyzja, czy komisja utrzyma wyznaczone daty, czy też je zmieni. Kadencja członka Rady Gubernatorów Fed wynosi 14 lat. Prawo federalne dopuszcza odwołanie członka przez prezydenta tylko w razie zaistnienia określonej przyczyny, a rekomendacja obecnej komisji posłuży za punkt wyjścia do tej oceny.