Przywódcy Unii Europejskiej potwierdzają realizację Pożyczki Wsparcia dla Ukrainy i uruchomienie środków z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju

Belgia

Przywódcy Unii Europejskiej podczas posiedzenia Rady Europejskiej, które odbyło się 15 i 16 października 2026 r. w Brukseli, potwierdzili niezmienne poparcie dla Ukrainy i uzgodnili kontynuację realizacji wsparcia finansowego oraz wojskowego. Przywódcy omówili z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim najnowszą sytuację na froncie. W konkluzjach Rady Europejskiej z zadowoleniem przyjęto bieżące wypłaty w ramach Pożyczki Wsparcia dla Ukrainy o wartości 90 mld euro na lata 2026 i 2027 oraz stwierdzono, że potwierdzono środki na pokrycie potrzeb budżetowych i obronnych Ukrainy na 2026 rok. Przywódcy wezwali wszystkie podmioty do zintensyfikowania wysiłków na rzecz spełnienia wymogów zmienionego Planu dla Ukrainy, aby zobowiązania na 2026 rok w ramach pożyczki i Instrumentu na rzecz Ukrainy zostały wypłacone na czas.

https://x.com/EUCouncil/status/2110282113094127968

Rada Europejska podkreśliła również, że Ukraina musi kontynuować wysiłki reformatorskie i przestrzegać praworządności. Pożyczka wsparcia jest wypłacana wyłącznie po spełnieniu warunków Planu dla Ukrainy. Rada Europejska oświadczyła, że oczekuje przedstawienia przez Komisję Europejską i Międzynarodowy Fundusz Walutowy zaktualizowanych ocen potrzeb finansowych i wojskowych Ukrainy. Rada Europejska utrzymała swoje podejście polegające na rozwiązywaniu pilnych potrzeb finansowych wspólnie z partnerami międzynarodowymi i zapowiedziała, że powróci do tej kwestii w odpowiednim czasie. Przywódcy wezwali partnerów międzynarodowych do szybkiego zwiększenia wsparcia w celu zaspokojenia pilnych potrzeb finansowych i wojskowych Ukrainy. Pożyczka w wysokości 90 mld euro potwierdziła skalę pomocy, której realizacja już się rozpoczęła, a w konkluzjach odzwierciedlono mechanizm, zgodnie z którym przyszłe tempo wypłat zależy od spełnienia warunków i wyników ocen.

W zakresie wsparcia wojskowego przywódcy z zadowoleniem przyjęli porozumienie w sprawie uruchomienia 6,6 mld euro z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. W konkluzjach Rady Europejskiej z zadowoleniem przyjęto również porozumienie o przedłużeniu i zmianie mandatu misji EUMAM Ukraine, czyli Misji Wsparcia Wojskowego Unii Europejskiej na rzecz Ukrainy. Wsparcie dwustronne ze strony państw członkowskich, postępy we współpracy przemysłów obronnych UE i Ukrainy oraz utworzenie Zintegrowanej Koalicji Obrony Przeciwrakietowej zostały również wskazane jako elementy kontynuacji pomocy wojskowej. W konkluzjach zawarto także sformułowanie, że wszelkie wsparcie wojskowe i zobowiązania w zakresie bezpieczeństwa będą zapewniane z pełnym poszanowaniem polityki bezpieczeństwa i obrony określonych państw członkowskich oraz przy uwzględnieniu interesów bezpieczeństwa i obrony wszystkich państw członkowskich. Uruchomienie 6,6 mld euro to decyzja odblokowująca finansowanie sprzętu i materiałów wojskowych w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, co zostało potwierdzone na szczycie równolegle z pożyczkami finansowymi.

Konkluzje rozpoczęły się od potępienia ataków Rosji na ludność cywilną i infrastrukturę krytyczną. Przywódcy potępili celowe i systematyczne ataki Rosji na ukraińskich cywilów i obiekty infrastruktury krytycznej, w tym systemy energetyczne i transportowe, a także placówki opieki zdrowotnej i edukacyjne. Przed zbliżającą się zimą stwierdzili, że należy wzmocnić odporność poprzez Fundusz Wsparcia Energetycznego Ukrainy oraz zacieśnić regionalną współpracę energetyczną i transgraniczne połączenia elektroenergetyczne. Wskazali, że rosyjskie ataki na infrastrukturę rolną, magazyny zbożowe i obiekty eksportowe oraz statki w portach Morza Czarnego i Dunaju zagrażają globalnemu bezpieczeństwu żywnościowemu, uderzając zwłaszcza w Afrykę, Azję i Bliski Wschód. Podkreślono, że ataki na statki cywilne, w tym niedawne poważne incydenty z udziałem statków cywilnych w wyłącznych strefach ekonomicznych Bułgarii i Rumunii, stanowią poważne naruszenie prawa międzynarodowego i prawa morza. Przywódcy wezwali do natychmiastowego przywrócenia bezpiecznej żeglugi dla statków przewożących zboże na Morzu Czarnym oraz do dalszego umacniania korytarzy solidarnościowych UE–Ukraina.

W kwestii pokoju potwierdzono zaangażowanie na rzecz wszechstronnego, sprawiedliwego i trwałego pokoju. Przywódcy oświadczyli, że pokój musi być poparty silnymi gwarancjami bezpieczeństwa zapewniającymi długoterminowe bezpieczeństwo i stabilność Ukrainy. Unia Europejska zadeklarowała gotowość do wniesienia wkładu w takie gwarancje, w tym w ramach koalicji chętnych oraz we współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, podkreślając, że Europa odegra kluczową rolę w przyszłym uregulowaniu pokojowym i będzie bronić swoich interesów. Przywódcy wezwali Rosję do wyrażenia zgody na zawieszenie broni i zaangażowania się w konstruktywne negocjacje pokojowe, wskazując, że pomoc humanitarna i środki budowy zaufania, w tym wymiana jeńców oraz powrót cywilnych zakładników, stanowią element drogi do pokoju. Kwestie finansowe znalazły się w tym samym dokumencie co wezwania do zawieszenia broni nie bez powodu: nawet po zakończeniu walk pozostają długi i koszty odbudowy.

Na szczeblu ministrów obrony dyskusje odbyły się jeszcze przed szczytem. 28 września 2026 r. na posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych z udziałem ministrów obrony ministrowie omówili kwestie obrony powietrznej Ukrainy, Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, misji EUMAM Ukraine oraz rosyjskiej floty cieni. Wysoka Przedstawiciel do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa Kaja Kallas powiedziała, że obrona powietrzna jest kluczowym priorytetem Ukrainy, a ataki powtarzają się codziennie. Wysoka Przedstawiciel przekazała, że to samo wyraźnie zaznaczył minister obrony Ukrainy. Ministrowie potwierdzili, że w ramach Pożyczki Wsparcia dla Ukrainy zatwierdzono już plan zamówień o wartości 28,3 mld euro, który w przyszłości obejmie zakup pocisków Patriot. Wspomniano również o konieczności natychmiastowych dostaw z istniejących zapasów oraz potrzebie rozbudowy zdolności produkcyjnych.

Kwota 6,6 mld euro z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju została wymieniona w tej samej wysokości podczas posiedzenia 28 września. Wysoka Przedstawiciel podkreśliła, że Europejski Instrument na rzecz Pokoju pozostaje jednym z głównych instrumentów Unii Europejskiej wspierających Ukrainę, i zapowiedziała dyskusje z państwami członkowskimi na temat zasilenia funduszu po zakończeniu obecnego cyklu finansowania. Prezydencja irlandzka zadeklarowała szybkie przyspieszenie prac technicznych w celu wypłaty środków. W odniesieniu do EUMAM Ukraine ministrowie uzgodnili pierwszy etap przeglądu strategicznego dotyczący przedłużenia mandatu misji o kolejne dwa lata oraz poinformowali, że w Kijowie powstanie komórka koordynacyjna misji w celu wzmocnienia szkolenia wojskowego i ułatwienia wymiany doświadczeń z pola walki. Przywódcy w zasadzie przejęli to, co wcześniej uzgodnili ministrowie obrony.

Wspólne oświadczenie Komisji Europejskiej i Ukrainy nakreśliło potrzeby finansowe przed szczytem. Opublikowane w Brukseli 1 października 2026 r. wspólne oświadczenie wskazywało, że dzięki współpracy zidentyfikowano środki na pokrycie potrzeb budżetowych i obronnych Ukrainy na 2026 rok oraz potwierdzono kroki niezbędne do ich terminowego uruchomienia. W odniesieniu do 2027 roku, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, uzgodniono szybkie przyspieszenie prac nad przydzieleniem 45 mld euro w ramach Pożyczki Wsparcia dla Ukrainy oraz rozpoczęcie prac nad określeniem dodatkowych potrzeb budżetowych i obronnych. Obie strony zgodziły się, że pozostali partnerzy również muszą wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych i zintensyfikować działania w obliczu ogromnych wyzwań stojących przed Ukrainą. Komisja i Ukraina uzgodniły, że będą spotykać się co miesiąc w celu koordynacji wspólnych działań. Środki te nie stanowią jeszcze sfinalizowanej wypłaty; jest to kwota, której przydział obiecano w przyszłym roku pod warunkiem spełnienia wymogów.

Instrument na rzecz Ukrainy to ramy finansowe funkcjonujące niezależnie od pożyczki wsparcia. Według wyjaśnień Rady Unii Europejskiej Instrument na rzecz Ukrainy jest mechanizmem zapewniającym ponad 50 mld euro stabilnego i przewidywalnego wsparcia finansowego w latach 2024–2027. Instrument ten wspiera stabilność makrofinansową, odbudowę i modernizację, reformy, nieprzerwane świadczenie usług publicznych, społeczeństwo obywatelskie oraz mobilizację inwestycji sektora prywatnego. Pierwszy filar, odpowiedzialny za bezpośrednie wsparcie finansowe, opiewa na ponad 38 mld euro i jest uwarunkowany spełnieniem przez Ukrainę wymogów dotyczących etapów reform zawartych w Planie dla Ukrainy. Drugi filar, będący ramami inwestycyjnymi o wartości 9,6 mld euro, wspiera m.in. przedsiębiorstwa wahające się przed inwestowaniem ze względu na ryzyko wojenne i wysokie koszty ubezpieczeń, natomiast trzeci filar, czyli pomoc przedakcesyjna przekraczająca 4 mld euro, pomaga Ukrainie w dostosowaniu się do prawa unijnego i wdrażaniu reform niezbędnych do akcesji.